Coraz więcej globalnych banków opuszcza Net-Zero Banking Alliance, co rodzi pytania o skuteczność dobrowolnych sojuszy klimatycznych. NZBA zmienia strukturę, by przetrwać, ale przyszłość klimatycznych zobowiązań sektora finansowego staje się coraz bardziej niepewna.
Net-Zero Banking Alliance (NZBA), inicjatywa wspierana przez ONZ, 27 sierpnia 2025 r. ogłosiła głosowanie wśród swoich członków w sprawie znaczącej zmiany strukturalnej, mającej na celu przekształcenie jej z „sojuszu opartego na członkostwie” w „inicjatywę ramową”. Decyzja ta następuje po serii odejść wiodących globalnych banków, co budzi pytania o przyszłość dobrowolnych zobowiązań klimatycznych w sektorze finansowym.
Dlaczego globalne banki opuszczają Net-Zero Banking Alliance?
W ostatnich miesiącach z Net-Zero Banking Alliance wycofały się cztery największe banki kanadyjskie: BMO, National Bank, TD i CIBC. UBS, Barclays i HSBC to kolejne duże instytucje, które opuściły sojusz. Wcześniej, takie amerykańskie giganty jak Goldman Sachs, JPMorgan, Citigroup, Bank of America, Morgan Stanley i Wells Fargo również zrezygnowały z członkostwa.
Banki podawały różne powody swoich odejść. BMO wskazało na posiadanie solidnych wewnętrznych zdolności do wdrażania standardów klimatycznych. National Bank dąży do usprawnienia raportowania. TD podkreśliło, że ma już niezbędne narzędzia do realizacji swojej strategii. CIBC uznało, że branża klimatyczna ewoluowała na tyle, że bank może działać samodzielnie. UBS, podobnie jak inni, stwierdził, że NZBA odegrała cenną rolę w początkowym etapie ustalania celów, ale bank rozwinął już własne możliwości. Część banków, zwłaszcza amerykańskich, poddano presji ze strony polityków republikańskich, którzy podnosili obawy o naruszenie przepisów antymonopolowych.
NZBA staje się inicjatywą ramową – próba ratunku przed rozpadem
Głosowanie w sprawie zmian strukturalnych ma odbyć się do końca września. Steering Group NZBA uważa, że przekształcenie w inicjatywę ramową pozwoli sojuszowi nadal wspierać banki w przyspieszaniu dekarbonizacji realnej gospodarki, zgodnie z Porozumieniem Paryskim. Celem jest dalsze angażowanie globalnego sektora bankowego w rozwój wytycznych i narzędzi niezbędnych do wspierania banków i ich klientów w przejściu na gospodarkę niskoemisyjną. Wcześniej w tym roku, NZBA złagodziła niektóre bardziej rygorystyczne zasady członkostwa, w tym wymaganie dostosowania finansowania do celu 1,5°C, aby zapobiec dalszym rezygnacjom.
Czy dobrowolne sojusze bankowe naprawdę wspierają dekarbonizację?
Odejście banków wywołało ostrą krytykę. Aktywiści klimatyczni określili to jako „haniebne” wycofywanie się z obietnic klimatycznych. Analitycy wskazują, że sygnał rynkowy sugeruje, iż zmiany klimatyczne stały się mniejszym priorytetem dla instytucji finansowych. Pomimo deklaracji o kontynuowaniu wewnętrznych zobowiązań do celów zerowej emisji netto, raporty wskazują na wzrost finansowania paliw kopalnych. Globalne finansowanie paliw kopalnych wzrosło o 162 mld USD w 2024 roku, osiągając 869 mld USD, a banki, które opuściły sojusze, były wśród największych beneficjentów. Badania Europejskiego Banku Centralnego wykazały, że członkostwo w dobrowolnych sojuszach, takich jak NZBA, miało znikomy wpływ na postępy w realizacji celów klimatycznych. Krytycy zarzucają NZBA zbyt dużą swobodę w ustalaniu celów i brak mechanizmów odpowiedzialności.
Co dalej z klimatycznymi zobowiązaniami banków?
Ta restrukturyzacja podkreśla ograniczenia dobrowolnych zobowiązań i pilną potrzebę wiążących środków regulacyjnych. Wzrost finansowania paliw kopalnych przez banki, które opuściły Net-Zero Banking Alliance, eksponuje kruchość obecnych podejść. W obliczu tych wyzwań, przyszłość roli NZBA w globalnej dekarbonizacji finansów pozostaje niepewna, a jej skuteczność w koordynacji działań klimatycznych banków będzie zależała od zdolności do odbudowania zaufania i zapewnienia rzeczywistego wpływu poza jedynie raportowaniem.
Czytaj też:
Fotografia: Floriane Vita on Unsplash