Najnowszy raport ONZ SOFI 2025 pokazuje, że globalny głód spada, lecz Afryka i Azja Zachodnia pozostają w kryzysie. Dowiedz się, jak inflacja i zmiany gospodarcze wpływają na bezpieczeństwo żywnościowe i jakie działania są potrzebne, by osiągnąć
Najnowsza edycja raportu „The State of Food Security and Nutrition in the World” (SOFI 2025) ujawnia umiarkowaną poprawę globalnego poziomu głodu, wskazując jednocześnie na znaczące dysproporcje regionalne. Raport, przygotowany przez pięć wyspecjalizowanych agencji Organizacji Narodów Zjednoczonych, skupia się również na przyczynach i konsekwencjach niedawnej inflacji cen żywności.
Jak zmienia się skala głodu na świecie i dlaczego Afryka i Azja Zachodnia pozostają w kryzysie?
W 2024 roku szacunkowo 8,2 procent globalnej populacji, czyli około 673 miliony ludzi, doświadczyło głodu, co oznacza spadek z 8,5 procent w 2023 roku i 8,7 procent w 2022 roku. Mimo tego pozytywnego trendu, liczba ta nadal pozostaje powyżej poziomów sprzed pandemii, a wysoka inflacja cen żywności w ostatnich latach przyczyniła się do powolnego tempa poprawy bezpieczeństwa żywnościowego.
Postęp był nierówny. Znaczącą poprawę odnotowano w Azji Południowej, gdzie wskaźnik niedożywienia (PoU) spadł z 7,9 procent w 2022 roku do 6,7 procent w 2024 roku, co odpowiada 323 milionom ludzi. Podobnie, w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach PoU zmniejszył się do 5,1 procent, czyli 34 milionów ludzi, w 2024 roku, w porównaniu do szczytowego poziomu 6,1 procent w 2020 roku. Niestety, ten pozytywny trend kontrastuje ostro ze stałym wzrostem głodu w Afryce i Azji Zachodniej. W Afryce odsetek populacji dotkniętej głodem przekroczył 20 procent w 2024 roku, obejmując 307 milionów ludzi. W Azji Zachodniej szacunkowo 12,7 procent populacji, czyli ponad 39 milionów ludzi, mogło doświadczyć głodu w 2024 roku. Prognozy na rok 2030 wskazują, że 512 milionów ludzi może być przewlekle niedożywionych, z czego prawie 60 procent będzie w Afryce, co podkreśla ogromne wyzwanie w osiągnięciu Celu Zrównoważonego Rozwoju SDG 2 (Zero Głodu).
Globalna skala umiarkowanego lub poważnego braku bezpieczeństwa żywnościowego, mierzącego dostęp do wystarczającej ilości żywności w ciągu roku, nieznacznie spadła z 28,4 procent w 2023 roku do 28,0 procent w 2024 roku, co obejmuje 2,3 miliarda ludzi. Należy jednak zaznaczyć, że jest to o 335 milionów więcej niż w 2019 roku (przed pandemią COVID-19) i o 683 miliony więcej niż w 2015 roku, kiedy przyjęto Agendę Zrównoważonego Rozwoju.
Raport ONZ SOFI 2025 pokazuje pierwszy od 2019 roku postęp w walce z głodem – w 2024 roku od 638 do 720 mln osób na świecie zmagało się z niedożywieniem. Źródło: YT UN
Niedożywienie dzieci i rosnąca otyłość dorosłych – co pokazują dane ONZ o globalnym odżywianiu?
Wśród wskaźników żywienia dzieci, wskaźnik zahamowania wzrostu (stunting) u dzieci poniżej piątego roku życia spadł z 26,4 procent w 2012 roku do 23,2 procent w 2024 roku, co świadczy o globalnym postępie. Wskaźniki nadwagi u dzieci (5,5 procent w 2024 roku) i wyniszczenia (wasting) u dzieci (6,6 procent w 2024 roku) pozostały w dużej mierze niezmienione. Znacząco wzrósł natomiast odsetek niemowląt karmionych wyłącznie piersią do szóstego miesiąca życia, z 37,0 procent w 2012 roku do 47,8 procent w 2023 roku, co odzwierciedla rosnące uznanie korzyści zdrowotnych karmienia piersią. Raport odnotowuje również wzrost wskaźnika otyłości wśród dorosłych z 12,1 procent w 2012 roku do 15,8 procent w 2022 roku, a także wzrost globalnej częstości występowania anemii u kobiet w wieku 15 do 49 lat z 27,6 procent w 2012 roku do 30,7 procent w 2023 roku. Nowe dane wskazują, że około jedna trzecia dzieci w wieku od 6 do 23 miesięcy i dwie trzecie kobiet w wieku od 15 do 49 lat spełniało minimalne kryteria różnorodności diety.
Jak inflacja cen żywności po pandemii COVID-19 pogłębia kryzys żywieniowy?
Raport SOFI 2025 szczegółowo analizuje przyczyny i konsekwencje wzrostu cen żywności w latach 2021–2023 oraz jego wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe i żywienie. Zauważa się, że globalna reakcja polityczna na pandemię COVID-19, charakteryzująca się interwencjami fiskalnymi i monetarnymi, w połączeniu z wpływem wojny w Ukrainie i ekstremalnych zjawisk pogodowych, przyczyniła się do presji inflacyjnej. Ta inflacja cen żywności utrudniła odbudowę bezpieczeństwa żywnościowego i żywienia po pandemii. Od 2020 roku inflacja cen żywności konsekwentnie przewyższała ogólny wskaźnik inflacji, osiągając szczyt 13,6 procent w styczniu 2023 roku, co było o 5,1 punktu procentowego powyżej stopy ogólnej wynoszącej 8,5 procent.
Kraje o niskich dochodach zostały szczególnie dotknięte rosnącymi cenami żywności. Podczas gdy mediana globalnej inflacji cen żywności wzrosła z 2,3 procent w grudniu 2020 roku do 13,6 procent na początku 2023 roku, w krajach o niskich dochodach wzrosła ona jeszcze bardziej, osiągając szczyt 30 procent w maju 2023 roku. Mimo rosnących globalnych cen żywności, liczba osób niezdolnych do sfinansowania zdrowej diety globalnie spadła z 2,76 miliarda w 2019 roku do 2,60 miliarda w 2024 roku. Jednak poprawa ta była nierównomierna. W krajach o niskich dochodach, gdzie koszt zdrowej diety wzrósł ostrzej niż w krajach o wyższych dochodach, liczba osób niezdolnych do sfinansowania zdrowej diety wzrosła z 464 milionów w 2019 roku do 545 milionów w 2024 roku. Podobnie w krajach o niższych średnich dochodach (z wyłączeniem Indii), liczba ta wzrosła z 791 milionów w 2019 roku do 869 milionów w tym samym okresie.
Raport rekomenduje kombinację odpowiedzi politycznych na inflację cen żywności, w tym ukierunkowane i ograniczone czasowo środki fiskalne, takie jak programy ochrony socjalnej, aby chronić wrażliwe gospodarstwa domowe. Ważne są także wiarygodne i przejrzyste polityki monetarne mające na celu powstrzymanie presji inflacyjnej oraz strategiczne inwestycje w badania i rozwój w sektorze rolno-spożywczym, infrastrukturę transportową i produkcyjną oraz systemy informacji rynkowej w celu poprawy produktywności i odporności.
Co mówią szefowie FAO, UNICEF i WFP o walce z głodem i niedożywieniem?
Dyrektor Generalny FAO, QU Dongyu, podkreśla, że choć spadek globalnego wskaźnika głodu jest zachęcający, postęp jest nierówny i wymaga zintensyfikowania wysiłków, aby zapewnić wszystkim dostęp do wystarczającej, bezpiecznej i pożywnej żywności. Alvaro Lario, Prezydent IFAD, dodaje, że w czasach rosnących cen żywności i zakłóconych globalnych łańcuchów wartości, konieczne jest zwiększenie inwestycji w transformację obszarów wiejskich i rolnictwa, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa żywnościowego i stabilności globalnej.
Catherine Russell, Dyrektor Wykonawcza UNICEF, wskazuje, że ponad 190 milionów dzieci poniżej 5 roku życia jest dotkniętych niedożywieniem, co ma negatywne konsekwencje dla ich rozwoju. Podkreśla pilną potrzebę działania, wzmocnienia programów ochrony socjalnej oraz edukacji rodziców na temat lokalnie produkowanej, pożywnej żywności dla dzieci, w tym znaczenia karmienia piersią. Cindy McCain, Dyrektor Wykonawcza WFP, alarmuje, że poziom głodu pozostaje alarmujący, a środki finansowe na jego zwalczanie spadają. Ostrzega, że cięcia finansowania mogą zniweczyć ciężko wypracowane zyski i wywołać dalszą niestabilność w niestabilnych regionach świata. Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, Dyrektor Generalny WHO, zauważa, że pomimo postępów w redukcji zahamowania wzrostu i wspieraniu wyłącznego karmienia piersią, miliony ludzi nadal cierpią z powodu braku bezpieczeństwa żywnościowego i niedożywienia, wskazując na luki i obszary, gdzie należy skierować wysiłki.
Czytaj też:
Susza na świecie 2023-2025: Raport ostrzega przed zagrożeniem dla rolnictwa i społeczeństwa
Fotografia: Alex Hudson, Unsplash