Komisja Europejska opublikowała ocenę Krajowych Planów na rzecz Energii i Klimatu. UE jest na dobrej drodze do redukcji emisji GHG o 54% i osiągnięcia 42,5% udziału OZE. Brakuje niewiele do pełnej realizacji celów klimatycznych na 2030 rok.
Według oceny Komisji Europejskiej, państwa członkowskie UE znacząco zredukowały lukę w osiągnięciu celów energetycznych i klimatycznych na rok 2030. Raport bazuje na ocenie Krajowych Planów na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK), które państwa członkowskie znacząco poprawiły po rekomendacjach Komisji z grudnia 2023 roku.
W wyniku tych działań, Unia Europejska zbliża się do zbiorowego osiągnięcia redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG) o 55% w stosunku do 1990 r., zgodnie z zobowiązaniem zawartym w Europejskim Prawie Klimatycznym, oraz do osiągnięcia co najmniej 42,5% udziału energii odnawialnej.
Ocena Komisji wskazuje, że UE jest obecnie na dobrej drodze do redukcji emisji netto GHG o około 54% do 2030 roku – różnica to tylko 1 punkt procentowy, pod warunkiem pełnego wdrożenia istniejących i planowanych środków krajowych oraz polityk unijnych. W obecnym kontekście geopolitycznym pokazuje to, że UE kontynuuje realizację swoich zobowiązań klimatycznych, z determinacją inwestując w transformację w kierunku czystej energii i priorytetowo traktując konkurencyjność przemysłową UE oraz wymiar społeczny.
Wsparcie dla KPEiK stanowią strategiczne inicjatywy, takie jak „Clean Industrial Deal” (Porozumienie na rzecz Czystego Przemysłu) i „Affordable Energy Action Plan” (Plan Działań na rzecz Przystępnej Energii), które mają mobilizować inwestycje w dekarbonizację przemysłu i czyste technologie. Mają one najlepiej wykorzystywać rodzimy potencjał Europy w zakresie energii odnawialnej i rozwiązań efektywności energetycznej, pomagając zapewnić niższe i bardziej stabilne ceny energii w dłuższej perspektywie.
Państwa członkowskie wykazują determinację polityczną, aby zredukować zależność od importowanych paliw kopalnych, poprawić odporność i bezpieczeństwo dostaw i infrastruktury energetycznej, przyspieszyć integrację wewnętrznego rynku energii oraz wspierać tych, którzy najbardziej tego potrzebują, poprzez inwestycje i rozwój umiejętności.
Postęp i tło planów
KPEiK są kluczowym narzędziem zarządzania w ramach Unii Energetycznej i Działań na rzecz Klimatu, wymaganym od państw członkowskich na mocy rozporządzenia. Określają one sposób, w jaki kraje zamierzają osiągnąć cele klimatyczne i energetyczne na 2030 rok oraz cele Unii Energetycznej. Są one krytyczne dla budowy sprawiedliwej, odpornej i neutralnej dla klimatu Europy oraz do kierowania niezbędnymi inwestycjami w transformację klimatyczną i energetyczną. Pierwsze wersje KPEiK zostały sfinalizowane w 2020 roku, ale wymagały aktualizacji, aby uwzględnić uzgodniony pakiet legislacyjny i cele na 2030 rok.
Komisja opublikowała swoją ocenę, wraz z ocenami i zaleceniami dla poszczególnych krajów, w grudniu 2023 roku. Uwzględniając te rekomendacje, państwa członkowskie miały obowiązek złożyć swoje ostateczne KPEiK do 30 czerwca 2024 roku. Opublikowany 28 maja pakiet zawiera ocenę całej UE i dokument roboczy służb Komisji, z indywidualnymi ocenami 23 planów krajowych i wytycznymi ułatwiającymi wdrożenie.
Przekształcanie planów w działania, a Polska jeszcze bez ostatecznego planu
Kolejny etap powinien skupić się na przekształcaniu planów w konkretne działania, aby zapewnić stabilność i przewidywalność. Wymaga to skutecznego kierowania środków publicznych na wspieranie inwestycji transformacyjnych, zachęcania do inwestycji prywatnych oraz koordynacji wysiłków na poziomie regionalnym i europejskim. Komisja będzie nadal wspierać państwa członkowskie w ich wysiłkach w zakresie wdrożenia i w rozwiązywaniu pozostałych luk.
Belgia, Estonia i Polska to państwa członkowskie, które nie złożyły jeszcze swoich ostatecznych planów i muszą to zrobić bezzwłocznie. Chociaż ich ogólne cele zostały uwzględnione w ocenie UE, Komisja Europejska indywidualnie oceni każdy z tych planów wkrótce po ich formalnym złożeniu. Dodatkowo, Komisja pracuje nad indywidualną oceną ostatecznego KPEiK Słowacji, który został złożony 15 kwietnia 2025 roku.
Ocena Komisji stanowi solidną podstawę do dyskusji na temat kolejnych kroków w drodze UE do dekarbonizacji w kierunku 2040 roku i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku. Komisja zintensyfikuje prace z państwami członkowskimi w celu zamknięcia pozostałych luk i wdrożenia dodatkowych wytycznych określonych w ocenie. KPEiK jako narzędzie zarządzania zostaną poddane przeglądowi na okres po 2030 roku w ramach przyszłej rewizji rozporządzenia w sprawie zarządzania.
Perspektywa liderów UE
Teresa Ribera, Wiceprzewodnicząca Wykonawcza ds. Czystej, Sprawiedliwej i Konkurencyjnej Transformacji, podkreśliła, że
„Europa udowadnia, że niezawodne i przewidywalne cele oparte na nauce i odpowiednie regulacje przynoszą rezultaty”.
Dodała, że zaktualizowane KPEiK pokazują, że zielona agenda to nie tylko cel, ale sposób na modernizację gospodarek, postawienie na innowacje przemysłowe i więcej możliwości dla Europejczyków.
„Naszym zadaniem jest teraz pogłębienie naszych zdolności i przyspieszenie działań bez opóźnień. Możemy osiągnąć 55% i musimy zbudować warunki do osiągnięcia 90% do 2040 roku. Konkurencyjność, bezpieczeństwo, tworzenie bogactwa i inkluzywność zależą od naszych zdolności do realizacji spójnego i kompleksowego politycznego planu działania”
– stwierdziła.
Wopke Hoekstra, Komisarz ds. Klimatu, Net Zero i Czystego Wzrostu, zauważył, że ostateczne KPEiK pokazują, że UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu redukcji emisji na 2030 rok. Podkreślił, że emisje spadły o 37% od 1990 roku, podczas gdy gospodarka wzrosła o prawie 70%, co jak mówi:
„(…) dowodzi, że działania na rzecz klimatu i wzrost idą w parze. Musimy teraz budować na tym impulsie. Inwestowanie w czyste technologie i innowacje jest niezbędne dla konkurencyjności przemysłowej i otwiera nowe rynki dla firm z UE. Nasze zaangażowanie w czystą transformację daje inwestorom jasność i wzmacnia odporność i dobrobyt Europy. To decydujący moment – każdy sektor w każdym państwie członkowskim musi przyczynić się do realizacji”.
Dan Jørgensen, Komisarz ds. Energii i Mieszkalnictwa, potwierdził, że zaktualizowane KPEiK potwierdzają silne zaangażowanie państw członkowskich w realizację celów na 2030 rok i urzeczywistnienie transformacji energetycznej w Europie. Zaznaczył, że energia odnawialna staje się wiodącym źródłem energii elektrycznej w UE, a UE redukuje swoje końcowe zużycie energii.
„Zrealizujemy dekarbonizację, ponieważ dostarcza ona nie tylko czystą energię, ale także wysokiej jakości miejsca pracy, wzrost i bezpieczeństwo energetyczne„
– powiedział. Podkreślił jednak, że trzeba zrobić więcej, aby przyspieszyć korzyści z transformacji, ograniczyć zapotrzebowanie na energię, poprawić efektywność energetyczną i zapewnić realizację tych ambicji przy jednoczesnym ukończeniu Unii Energetycznej.
—
Warto przeczytać także: „Raport ShareAction – najwięksi zarządzający aktywami ignorują narastające kryzysy klimatyczne i społeczne”, artykuł m.in. o tym jak regulacje unijne wpływają na wprowadzanie zrównoważonych standardów wśród Asset Managers w Europie.
—
Fotografia: Adobe Photostock