Nowe przepisy Taksonomii UE upraszczają raportowanie zrównoważonego rozwoju. Zmiany z pakietu Omnibus I mogą znacząco ułatwić firmom zgodność z ESG.
Zrozumienie regulacji związanych z Unijną Taksonomią ESG stanowi wyzwanie dla wielu organizacji. Eksperci CSRinfo, w odpowiedzi na te potrzeby, przybliżają główne założenia Taksonomii UE, wskazują obowiązki i odpowiedzialności oraz wyjaśniają bieżące i planowane zmiany w przepisach.
Czym jest Taksonomia UE?
Taksonomia UE to potoczna nazwa Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z 18 czerwca 2020 r., które ustanawia ramy ułatwiające zrównoważone inwestycje. Jej podstawowym celem jest zwiększenie poziomu ochrony środowiska poprzez przekierowanie kapitału z inwestycji szkodzących środowisku na bardziej ekologiczne alternatywy. Jest to system, który umożliwia klasyfikację działalności gospodarczych jako zrównoważone środowiskowo.
Kogo dotyczą wymogi Taksonomii?
Obowiązek ujawniania informacji o zgodności działalności gospodarczej lub inwestycji z kryteriami Taksonomii dotyczy przedsiębiorstw finansowych i niefinansowych objętych zakresem dyrektywy o rachunkowości. Wymogi te obejmują wszystkie przedsiębiorstwa podlegające Dyrektywie w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD), a wcześniej Dyrektywie dotyczącej ujawniania informacji niefinansowych (NFRD).
Akty delegowane i kryteria kwalifikacji (TKK)
Do Rozporządzenia w sprawie Taksonomii wypracowano cztery akty delegowane, które ustanawiają techniczne kryteria kwalifikacji (TKK) dla działalności gospodarczych w poszczególnych sektorach. Wśród nich znajdują się:
• Rozporządzenie delegowane 2021/2139 (obowiązujące od 1 stycznia 2022 r.) – określa TKK dla działalności wnoszących istotny wkład w łagodzenie lub adaptację do zmian klimatu, obejmując takie sektory jak leśnictwo, przetwórstwo przemysłowe, energetyka, transport czy budownictwo.
• Rozporządzenie delegowane 2022/1214 (obowiązujące od 1 stycznia 2023 r.) – tzw. uzupełniający akt delegowany, ustanawiający TKK dla działalności związanych z gazem ziemnym i energią jądrową.
• Rozporządzenie delegowane 2023/2486 (obowiązujące od 1 stycznia 2024 r.) – ustanawiające TKK dla działalności wnoszących wkład w zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, zapobieganie zanieczyszczeniom oraz ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów.
• Rozporządzenie delegowane 2023/2485 (obowiązujące od 1 stycznia 2024 r.) – zmieniające zapisy rozporządzenia delegowanego 2021/2139 i obejmujące szeroki zakres sektorów.
Nadchodzące uproszczenia – Pakiet Omnibus I
Złożoność i dynamika regulacji taksonomicznych skłaniają do poszukiwania uproszczeń. Komisja Europejska przedstawiła 26 lutego 2025 r. pakiet uproszczeń w obszarze zrównoważonego rozwoju – Omnibus I, którego celem jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw w UE. Kluczowe uproszczenia dotyczą m.in. dyrektywy CSRD, dyrektywy CSDDD oraz Taksonomii UE.
Zgodnie z propozycjami Komisji, obowiązkowe stosowanie Taksonomii UE miałoby dotyczyć tylko części największych przedsiębiorstw – tych, które zatrudniają ponad 1000 pracowników i osiągają obrót netto powyżej 450 mln EUR. Pozostałe firmy mogłyby dobrowolnie deklarować zgodność swojej działalności z Taksonomią. Wprowadzona została również „klauzula Opt-in”, oznaczająca dobrowolność raportowania dla spółek objętych CSRD o przychodach poniżej 450 mln euro, przy czym muszą one raportować odsetek obrotu i CapEx, a OpEx pozostaje dobrowolny.
Propozycje uproszczeń obejmują zmiany w trzech z czterech aktów delegowanych (2021/2178, 2021/2139 oraz 2023/2486) i przewidują:
• Uproszczenie wzorów raportowania oraz redukcję liczby raportowanych danych – nawet o 66% dla firm niefinansowych i 89% dla instytucji kredytowych.
• Wprowadzenie uproszczeń do najbardziej złożonych kryteriów DNSH (Do No Significant Harm) dotyczących zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli.
• Możliwość raportowania działań częściowo zgodnych z Taksonomią UE, co ma wspierać stopniową zieloną transformację przedsiębiorstw.
• Wprowadzenie progu istotności finansowej (10% progu de minimis), poniżej którego nie ma obowiązku raportowania zgodności działalności z Taksonomią.
• Możliwość pominięcia raportowania kosztów operacyjnych przez przedsiębiorstwa niefinansowe, jeśli działalność kwalifikująca się do Taksonomii stanowi mniej niż 25% ich całkowitego obrotu.
• Dostosowanie wskaźnika zielonych aktywów (GAR) dla banków, umożliwiające nieuwzględnianie w mianowniku ekspozycji na firmy, które nie podlegają przyszłym wymogom CSRD.
Minimalne gwarancje – społeczny wymiar Taksonomii
Raportowanie Taksonomii UE wykracza poza kwestie środowiskowe, obejmując również ocenę zgodności działalności gospodarczej z minimalnymi gwarancjami określonymi w art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Gwarancje te zapewniają przestrzeganie Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka. Obejmują one zasady i prawa z ośmiu podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz Międzynarodowej Karty Praw Człowieka, kładąc nacisk na poszanowanie praw człowieka w wewnętrznych regulacjach przedsiębiorstw. Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka wskazują, że przedsiębiorstwa są odpowiedzialne za poszanowanie praw człowieka, unikanie powodowania lub przyczyniania się do negatywnego wpływu oraz podejmowanie działań zapobiegawczych, niezależnie od wielkości czy branży.
Wyzwania i przyszłość
Jak podsumowuje dr Agata Molisz, menedżerka ds. doradztwa ESG w CSRinfo, mimo nadchodzących zmian niesionych pakietem Omnibus I, wdrażanie i raportowanie zgodności z Taksonomią UE pozostaje ambitnym, ale nieuniknionym wyzwaniem dla wielu organizacji. Kluczowe jest strategiczne podejście, oparte na rzetelnej analizie, przemyślanej komunikacji i elastyczności operacyjnej, aby wykorzystać Taksonomię jako narzędzie transformacji, wspierające zieloną zmianę, zwiększające transparentność i konkurencyjność na rynku zrównoważonego finansowania.
Zapraszamy na webinar – ESG w spółce
Chcąc przybliżyć te złożone zagadnienia, CSRinfo zaprasza na bezpłatny webinar edukacyjny „ESG w spółce”, który odbędzie się w środę 25 czerwca 2025 r. o godz. 10:00 na platformie Zoom. Będzie to ostatnie spotkanie przed wakacjami, podczas którego Liliana Anam (CEO CSRinfo) zaprezentuje praktyki przedsiębiorstw w raportowaniu ESG, Ewa Zamościńska (dyrektorka ds. doradztwa ESG i kluczowych klientów w CSRinfo) omówi standard raportowania VSME, a dr Agata Molisz wprowadzi w unijną taksonomię, przybliżając trudności i zapowiedziane zmiany w przepisach. Webinar jest skierowany do menedżerów zajmujących się ESG i CSR, specjalistów ds. komunikacji korporacyjnej, specjalistów ds. relacji inwestorskich oraz wszystkich, którym bliska jest idea zrównoważonego biznesu. Uczestnicy będą mieli możliwość otrzymania imiennego certyfikatu. Komisja Europejska zapowiedziała publikację nowej taksonomii do końca drugiego kwartału br., a webinar ma szansę ją przybliżyć.
Więcej na temat webinaru CSRinfo pod tym linkiem:
Więcej informacji o zarządzaniu ESG w organizacji. Webinar CSRinfo – ESG w spółce
Fotografia tytułowa: masterzphotofo, Adobe Photostock