Według raportu GlobeScan 2025 aż 85% ludzi uznaje ochronę środowiska za kluczową dla gospodarki, ale tylko 27% deklaruje gotowość do realnych wyrzeczeń. Najbardziej zaangażowane są kraje Globalnego Południa – Nigeria, Kenia i Indie – gdzie transformacja ekologiczna jest postrzegana jako kwestia przetrwania.
Najnowszy raport „Societal Shift: Understanding Public Sentiment in an Age of Climate and Economic Uncertainty” firmy GlobeScan, opublikowany w kontekście przygotowań do konferencji COP30, dostarcza strategicznych spostrzeżeń dotyczących postrzegania kwestii środowiskowych i gotowości społecznej na przejście do zielonej gospodarki. Choć innowacje i polityka są niezbędne, powodzenie tej transformacji, zmierzającej do przyszłości niskoemisyjnej i przyjaznej naturze, zależy ostatecznie od poparcia publicznego, spójności kulturowej i zaangażowania emocjonalnego. Badanie, oparte na ankietach przeprowadzonych na 33 rynkach, analizuje dynamikę psychologiczną i kulturową, która kształtuje zaangażowanie społeczne.
Kryzys kosztów życia osłabia gotowość do wyrzeczeń w imię klimatu
Kluczowym wnioskiem badania jest to, że rosnące koszty utrzymania i niepewność finansowa silnie wpływają na zaangażowanie publiczne w kwestie klimatyczne i przyrodnicze. Chociaż znaczna większość (85%) globalnej opinii publicznej uważa, że zdrowie środowiska naturalnego jest kluczowe dla wzrostu gospodarczego, a poparcie dla ochrony środowiska jest szerokie, gotowość do podejmowania osobistych wyrzeczeń finansowych jest niska. Koszty życia stanowią najbardziej odczuwalny osobiście problem spośród wszystkich prezentowanych kwestii. W rezultacie, pojawia się napięcie między aspiracjami środowiskowymi a możliwościami finansowymi. Globalnie, jedynie 27 procent respondentów deklaruje chęć poświęcenia „bardzo wiele” dla wsparcia transformacji środowiskowej. Ludzie najchętniej deklarują zmiany w stylu życia, takie jak recykling czy unikanie plastiku (89%), lecz znacznie rzadziej zgadzają się na płacenie wyższych podatków (33%) lub minimalizowanie przestrzeni życiowej (54%). To sugeruje, że konieczne są strategie i komunikaty, które łączą postęp środowiskowy z dobrostanem ekonomicznym i poczuciem bezpieczeństwa finansowego.
Globalne Południe bardziej zaangażowane w transformację niż bogate kraje
Raport GlobeScan ujawnia wyraźny regionalny podział w postrzeganiu zagrożeń klimatycznych i gotowości do transformacji. Rynki Globalnego Południa, zwłaszcza te, których gospodarki są bardziej zależne od zasobów naturalnych, wykazują wyższe poczucie pilności, silniejsze poparcie dla przejścia do zielonej gospodarki i większą gotowość do osobistych poświęceń. Przykładowo, kraje takie jak Kenia (55%), Indie (47%) i Nigeria (43%) wykazują znacznie wyższą gotowość do poświęceń niż np. Japonia (3%) czy Niemcy (9%). Indeks Przemian Społecznych (Societal Shift Index), mierzący gotowość społeczną do transformacji, jest najwyższy w Nigerii, Kenii, Wietnamie i Kolumbii, natomiast najniższe wyniki odnotowano w Holandii, Niemczech i Japonii. Pomimo tych różnic, poparcie dla odejścia od paliw kopalnych na rzecz odnawialnych źródeł energii jest niemal powszechne (np. 98% poparcia w Indonezji, Kolumbii, Indiach i Wietnamie).
Nadzieja, nie strach – jak emocje kształtują postawy wobec klimatu
Krajobraz emocjonalny związany z wiadomościami środowiskowymi jest złożony; dominującym uczuciem pozostaje nadzieja, ale powszechne są również strach, niepokój, żal i złość. Analiza pokazuje, że strategie komunikacyjne muszą być emocjonalnie dostrojone i oferować jasność oraz osobiste znaczenie. Najbardziej inspirujące są komunikaty, które łączą pozytywny wpływ osobistych wyborów na środowisko z nagrodami, prostymi działaniami i oszczędnościami długoterminowymi. Pozytywnym motywatorem do wspierania transformacji społecznej jest zdrowie, które często prowadzi do oczekiwania, że rządy i firmy podejmą działania. Eksperci wskazują, że zmęczenie klimatem jest realne, szczególnie na bogatszych rynkach, co wymaga przejścia od narracji kryzysowej do opowiadania się za szansami, podkreślającymi wzmocnienie pozycji i odporność społeczności.
Społeczeństwa chcą przywództwa – rządy i firmy muszą pokazać, że działają
Opinia publiczna oczekuje zdecydowanego przywództwa w zakresie działań klimatycznych przede wszystkim od rządów (59% uważa, że mają największą odpowiedzialność), a następnie od organów międzynarodowych i firm. Poparcie dla rozwiązań systemowych, takich jak regulacje, innowacje i współpraca międzynarodowa, jest silne. Jednocześnie, większość respondentów uważa, że postępy ich krajów w tworzeniu zrównoważonej gospodarki są jedynie skromne. W sferze regulacji (np. nakładanie podatków na paliwa kopalne, ograniczenie finansowania szkodliwych projektów) widać najmniejszy postęp. W kontekście zbliżającej się COP30, globalna ambicja rośnie, a 51% respondentów oczekuje od swoich krajów odgrywania wiodącej roli w wyznaczaniu ambitnych celów. Wyniki te podkreślają, że instytucje muszą widocznie działać, tworząc spójną infrastrukturę społeczną, która ułatwi indywidualne i zbiorowe przejście do zielonej gospodarki.
Czytaj też:
Raport 1.5-Degree Lifestyles: jak zmiana codziennych nawyków może uratować cel 1,5°C
Fotografia: Shakib Uzzaman, Unsplash