Badacze z Wielkiej Brytanii zebrali niemal 6 tysięcy opinii na temat napraw sprzętów elektronicznych. Efektem jest raport, który pokazuje, dlaczego konsumenci wciąż częściej wyrzucają niż naprawiają i co można zrobić, aby to zmienić.
Problem rosnącej ilości zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (ZSEE) jest jednym z kluczowych wyzwań środowiskowych naszych czasów. Aby sprostać temu wyzwaniu, Unia Europejska, ale także inne regiony, poszukują rozwiązań w ramach gospodarki obiegu zamkniętego, promując między innymi wydłużanie cyklu życia produktów poprzez konserwację i naprawę. Wspieranie tych działań wymaga nie tylko odpowiednich ram prawnych, ale także głębokiego zrozumienia perspektywy i doświadczeń samych konsumentów. Temu właśnie zagadnieniu poświęcono projekt badawczy Big Repair Project, którego wyniki opublikowano na platformie Frontiers in Sustainable Cities.
Autorzy badania, w tym Polina Pencheva, Danielle Purkiss, Robert Hewlett i Mark Miodownik z UCL Plastic Waste Innovation Hub, wykorzystali metodę nauki obywatelskiej (citizen science), aby zgromadzić dane od gospodarstw domowych w całej Wielkiej Brytanii na temat ich praktyk związanych z konserwacją i naprawą urządzeń AGD i elektroniki. Analiza zebranych 5 958 odpowiedzi na ankiety i 473 szczegółowych dzienników naprawczych pozwoliła zidentyfikować kluczowe bariery i motywacje konsumentów w kontekście naprawy sprzętu elektrycznego i elektronicznego (SEE).
Kluczowe Ustalenia Projektu Big Repair Project (UK):
Badanie ujawniło znaczną rozbieżność między oczekiwaniami konsumentów co do żywotności produktów a faktycznym wsparciem prawnym i technicznym dla ich naprawy. Większość respondentów oczekuje, że duże urządzenia AGD będą działać przez 10 lat, a małe przez 5 lat. To kontrastuje z często znacznie krótszymi okresami gwarancji producentów i ograniczoną ustawową ochroną konsumenta w przypadku wad, która bywa faktycznie skuteczna tylko przez krótki czas po zakupie.
Wśród głównych barier dla naprawy wskazano koszt naprawy, co jest szczególnie odczuwalne w przypadku małych urządzeń, gdzie koszt serwisu może przewyższać wartość nowego sprzętu. Badanie podkreśliło także brak odpowiedniego wsparcia w zakresie oprogramowania (jego aktualizacji i dostępności) oraz ograniczoną dostępność profesjonalnych usług naprawczych.
Uczestnicy badania wyrażali silne pragnienie dostępu do lepszych informacji dotyczących możliwości naprawy produktów i dostępności części zamiennych. Dostępność gwarancji (wskazana przez 66% badanych) oraz informacji o naprawie (61%) były kluczowymi czynnikami wpływającymi na decyzje zakupowe. Mimo to, brakuje przejrzystości co do trwałości i naprawialności produktów w punkcie sprzedaży. Stwierdzono również zamieszanie między gwarancjami komercyjnymi a ustawowymi prawami konsumenta. Badani sugerowali potrzebę „demokratyzacji” diagnostyki, aby umożliwić im samodzielną ocenę stanu urządzenia.
Dodatkowo, badanie zidentyfikowało brak odpowiednich umiejętności naprawczych w sektorze, co może ograniczać dostępność usług. Zauważono, że uczestnicy badania to głównie właściciele sprzętu, co sugeruje, że nowe modele biznesowe (np. subskrypcja, wynajem) mogą wymagać innego podejścia do promowania naprawy.
Mimo tych wyzwań, badanie przyniosło także pozytywne wnioski: 86% uczestników czerpie przyjemność z naprawiania i zgłasza poczucie dobrostanu związanego z tą aktywnością. To pokazuje, że istnieje potencjał do angażowania konsumentów w działania promujące obieg zamknięty, jeśli bariery zostaną usunięte.
Podsumowanie i wnioski
Badanie Big Repair Project z Wielkiej Brytanii dostarcza cennych dowodów na to, że choć konsumenci doceniają trwałość produktów i są pozytywnie nastawieni do idei naprawy, napotykają na poważne praktyczne przeszkody. Wysokie koszty, brak łatwego dostępu do informacji o naprawialności i częściach zamiennych, ograniczone usługi serwisowe oraz niejasności prawne skutecznie zniechęcają do naprawy, prowadząc do przedwczesnego wyrzucania sprawnego lub łatwo naprawialnego sprzętu. Aby skutecznie promować gospodarkę obiegu zamkniętego i ograniczać elektroodpady, kluczowe jest bezpośrednie adresowanie tych barier z perspektywy konsumenta, zwiększanie przejrzystości, ułatwianie dostępu do usług i informacji oraz być może wspieranie rozwoju umiejętności naprawczych w społeczeństwie i sektorze usług. Pozytywne nastawienie i satysfakcja z naprawy, zgłaszane przez większość badanych, stanowią solidną podstawę dla przyszłych działań mających na celu uczynienie naprawy bardziej dostępną i atrakcyjną opcją dla każdego konsumenta.
Link do artykułu z raportem projektu Big Repair Project znajduje się tutaj.
Fotografia: Adobe Photostock