UE chce wzmocnić bezpieczeństwo surowcowe i zbudować gospodarkę o zamkniętym obiegu. Polski projekt Polvolt – realizowany przez Elemental Holding – staje się jednym z kluczowych ogniw europejskiej transformacji w kierunku niezależności od dostaw zewnętrznych.
Unia Europejska stawia sobie za cel radykalne zwiększenie swojej samodzielności w dostępie do surowców krytycznych. Jest to odpowiedź na rosnące znaczenie tych materiałów dla nowoczesnych technologii – od baterii i paneli słonecznych po elektronikę i sektory kosmiczny oraz obronny – a także na ryzyko zakłóceń w dostawach wynikające z koncentracji źródeł poza UE, na przykład w Chinach.
Akt o surowcach krytycznych (CRMA) – Plan UE
Instytucje unijne, choć świadome, że pełna samowystarczalność nie jest możliwa, dążą do dywersyfikacji dostaw. W tym celu w maju ubiegłego roku wszedł w życie Akt o Surowcach Krytycznych (CRMA). Głównym celem CRMA jest nie tylko zróżnicowanie źródeł dostaw zewnętrznych, ale przede wszystkim wzmocnienie wewnętrznego obiegu zamkniętego (recyklingu) oraz wsparcie badań i innowacji w tym obszarze. Ambitne cele na 2030 rok zakładają, że nie więcej niż 65 proc. rocznego zużycia każdego z surowców strategicznych ma pochodzić z jednego źródła zewnętrznego. Jednocześnie, co najmniej 10 proc. ma pochodzić z wydobycia w UE, co najmniej 40 proc. z przetwarzania w UE, a co najmniej 25 proc. z wewnętrznego recyklingu.
Potencjał recyklingu w Europie
Paweł Jarski, prezes zarządu Elemental Holding, wskazuje, że cel 25% z recyklingu nie jest nadambitny, ponieważ recykling to relatywnie młoda część gospodarki. Podkreśla jednak, że Europa ma duży potencjał w zwiększeniu odzysku i przetwarzania cennych surowców. Jednym z kluczowych źródeł tych surowców są zużyte produkty, zwłaszcza elektronika, której cykl życia się skraca. Laptopy, telefony i inne urządzenia są coraz częściej wymieniane, a zawarte w nich metale ulegają „stockpilingowi”, czyli gromadzeniu.
Paweł Jarski, prezes Elemental Holding: „Recykling to najbezpieczniejszy i ekologiczny sposób zabezpieczenia surowców krytycznych dla Europy”. Fotografia: Newseria
Jeśli po to umiejętnie sięgniemy i poczynimy sprawnie, bez wahania, inwestycje w tym zakresie, co moja firma stara się robić, to uważam, że z tego źródła możemy zabezpieczyć […] dobre kilkadziesiąt procent zapotrzebowania Europy na te surowce.
Recykling jest postrzegany jako najbezpieczniejsza, a przy okazji ekologiczna i efektywna forma zabezpieczenia surowców krytycznych.
Choć w obszarze platynowców (platyna, pallad, rod, ruten), odzyskiwanych np. z katalizatorów samochodowych, Europa ma silną pozycję, a europejskie firmy radzą sobie nieźle w odzysku metali szlachetnych z elektroniki, sytuacja wygląda inaczej w przypadku tzw. battery metals (metali bateryjnych), gdzie w recyklingu i rafinacji dominują Chiny. Paweł Jarski zwraca uwagę, że projekty w Stanach i Europie w tym obszarze zostały w ostatnim czasie wstrzymane lub zawieszone, co oznacza, że „tutaj jest dużo do nadrobienia”. Zasoby do rozwoju tych projektów w Europie jednak są, m.in. dzięki szybko rosnącej liczbie samochodów elektrycznych i co za tym idzie – dostępnych baterii do recyklingu. Kluczowe jest szybkie podejmowanie decyzji inwestycyjnych.
Polvolt – polska inwestycja strategiczna w recyklingu baterii
W ramach CRMA powstała Europejska Rada ds. Surowców Krytycznych, która wspiera Komisję w wyborze i wdrażaniu projektów strategicznych. Na liście 47 kluczowych europejskich inicjatyw mających zabezpieczyć dostawy surowców krytycznych znalazł się projekt Polvolt, realizowany przez Elemental Battery Metals.
Projekt zakłada stworzenie innowacyjnego systemu recyklingu baterii litowo-jonowych wraz z instalacją do odzysku surowców krytycznych. Zakład powstaje w Zawierciu (województwo śląskie) i będzie produkować sole metali takich jak nikiel, kobalt, mangan, żelazo i lit, pozyskiwane z tzw. czarnej masy z zużytych baterii i odpadów produkcyjnych. Dodatkowo, zakład będzie produkował miedź elektrolityczną klasy A, niezbędną m.in. do produkcji folii miedzianej do anod baterii litowo-jonowych. Co istotne dla takich przedsięwzięć, CRMA przewiduje przyspieszoną ścieżkę administracyjną dla projektów strategicznych, zakładającą uzyskanie niezbędnych decyzji w ciągu 12 miesięcy.
Projekt Polvolt jest podzielony na dwie fazy. Pierwsza faza, której budowa potrwa około trzech–czterech lat, koncentruje się na recyklingu i rafinacji miedzi oraz dwóch metali szlachetnych: złota i srebra. Druga faza, przewidziana na pięć–sześć lat, dotyczy części bateryjnej – odzysku i rafinacji z czarnej masy metali takich jak nikiel, lit i kobalt.
Według prezesa Pawła Jarskiego, Polvolt będzie „największą polską inwestycją greenfieldową w tym obszarze, jeśli w ogóle nie największą”. W latach 2020-2030 Elemental Holding zainwestuje w Polsce prawie 1 mld dol. (a z kosztami finansowania zapewne więcej), aspirując do pozycji lidera w Europie w segmencie recyklingu bateryjnego.
Realizacja takich projektów jak Polvolt jest kluczowa dla osiągnięcia celów CRMA i wzmocnienia bezpieczeństwa surowcowego Unii Europejskiej, jednocześnie promując model gospodarki obiegu zamkniętego i zrównoważony rozwój. Stanowi to również szansę dla Polski na zbudowanie silnej pozycji w strategicznym sektorze odzysku surowców krytycznych.
Źródło: Newseria
Fotografie: Newseria, Elemental Holding