Branża kawowa staje przed wielkim wyzwaniem: nowe regulacje EUDR mają ograniczyć wylesianie, ale budzą kontrowersje wśród globalnych producentów. Lavazza ostrzega przed skutkami dla małych rolników, Nestlé domaga się wdrożenia bez opóźnień.
W obliczu zbliżających się kluczowych terminów unijnych regulacji dotyczących wylesiania (EUDR), europejski przemysł kawowy staje przed bezprecedensowym wyzwaniem. Reuters poinformował niedawno, że włoski producent kawy, Lavazza, wezwał do przesunięcia o kolejny rok terminu pełnego zastosowania prawa UE dotyczącego wylesiania, argumentując, że jego wdrożenie zaszkodziłoby producentom w Afryce i Ameryce Środkowej oraz podniosło ceny. Stanowisko Lavazzy, choć zaangażowanej w inicjatywy na rzecz zrównoważonej kawy, pokazuje złożoność problemu i obawy branży.
Lavazza wzywa do dalszego odroczenia EUDR
Prezes Lavazzy, Giuseppe Lavazza, wezwał do przesunięcia wejścia w życie unijnego prawa o wylesianiu o kolejny rok. Jego zdaniem implementacja obecnych przepisów mogłaby zaszkodzić producentom kawy w Afryce i Ameryce Środkowej, a także doprowadzić do wzrostu cen. Lavazza argumentuje, że przemysł kakaowy jest lepiej przygotowany do nowych regulacji, ze względu na mniejszą liczbę krajów produkujących. Prezes Lavazzy stwierdził również, że prawo może okazać się bardziej szkodliwe dla rynku kawy niż cła, a kraje takie jak Etiopia napotkają ogromne trudności w dostosowaniu się ze względu na niejasności dotyczące własności gruntów. Podobne obawy wyraził również Mondelez, właściciel Cadbury.
Warto zauważyć, że Lavazza już wcześniej, bo 1 stycznia 2023 roku, nawiązała partnerstwo z UNDP (Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju) w celu wprowadzenia pierwszej na świecie certyfikowanej kawy wolnej od wylesiania, czyniąc Ekwador pionierem w zrównoważonych praktykach rolniczych. Ta współpraca, z której powstała edycja „Lavazza ¡TIERRA! special edition”, obejmuje kompleksowe badania geoprzestrzenne i weryfikację przez strony trzecie, aby zapewnić najwyższe standardy integralności środowiskowej. Pomimo tych proaktywnych działań na poziomie konkretnych projektów, wezwanie do ogólnego odroczenia przepisów EUDR sugeruje, że wyzwania związane z globalną skalą i różnorodnością łańcuchów dostaw są nadal znaczne dla firmy.
Nestlé, Ferrero i Danone chcą szybkiego wdrożenia EUDR bez opóźnień
Zupełnie odmienne stanowisko zajmuje Nestlé, największy na świecie producent żywności pakowanej, który, wraz z Ferrero i Danone, sprzeciwił się odroczeniu przepisów EUDR. Firmy te w liście do Komisji Europejskiej podkreśliły, że opóźnienie zaszkodziłoby wiarygodności UE, stworzyłoby niebezpieczną próżnię regulacyjną i represjonowałoby te przedsiębiorstwa, które już zainwestowały w odpowiedzialne pozyskiwanie surowców. Grupy środowiskowe, takie jak Fern, również sprzeciwiają się jakimkolwiek próbom osłabienia lub odroczenia przepisów.
Na czym polega unijne rozporządzenie EUDR i kogo obejmie?
Unijne rozporządzenie w sprawie produktów wolnych od wylesiania (EUDR) ma na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych i utraty różnorodności biologicznej poprzez promowanie konsumpcji produktów wolnych od wylesiania. Rozporządzenie to, które weszło w życie 29 czerwca 2023 roku, wymaga od firm wprowadzających na rynek UE lub eksportujących z niego takie towary jak kawa, kakao, guma, olej palmowy, bydło, soja i drewno, udowodnienia, że ich produkty nie pochodzą z gruntów wylesionych po 31 grudnia 2020 roku i są zgodne z odpowiednimi przepisami kraju produkcji, w tym w zakresie praw człowieka. Aby to osiągnąć, firmy muszą przedstawić oświadczenie o należytej staranności, zawierające dane geolokalizacyjne działek, z których pochodzą produkty.
W późniejszym czasie Unia Europejska zmieniła datę stosowania EUDR. Rozporządzenie (UE) 2024/3234 Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 grudnia 2024 roku, opublikowane 23 grudnia 2024 roku, przesunęło tę datę o 12 miesięcy. Oznacza to, że przepisy EUDR zacznie obowiązywać duże i średnie przedsiębiorstwa od 30 grudnia 2025 roku. Dla mikro- i małych przedsiębiorstw termin ten został przesunięty do 30 czerwca 2026 roku.
Komisja Europejska podejmuje kroki w celu ułatwienia stosowania EUDR, w tym poprzez usprawnienie procedur i wprowadzenie systemu informatycznego dla składania oświadczeń o należytej staranności.
Czy EUDR zaszkodzi drobnym rolnikom? Ekonomiczne skutki dla rynku kawy
Debata wokół EUDR ma również silny wymiar ekonomiczny. Lavazza wyraża obawy, że prawo to zaszkodzi producentom i podniesie ceny. Z drugiej strony, EUDR „Myth Buster” Komisji Europejskiej obala mit, jakoby EUDR podnosiło ceny kawy, wskazując, że głównymi czynnikami wpływającymi na ceny są zmiany klimatyczne, susze, rozprzestrzenianie się chorób oraz rosnące koszty pracy i energii. Koszt przestrzegania EUDR jest uznawany za znikomy w porównaniu z tymi czynnikami. Co więcej, EUDR może stworzyć „równe warunki działania” dla wszystkich firm, które oferują produkty wolne od wylesiania, co może przynieść korzyści konkurencyjnym przedsiębiorstwom na rosnącym rynku produktów zrównoważonych.
Jednak raport „Coffee Barometer 2023” podkreśla, że obowiązkowe przepisy mogą prowadzić do przeniesienia kosztów compliance na rolników, zwłaszcza drobnych producentów, którzy już teraz często walczą o przetrwanie. Istnieje ryzyko, że firmy zaprzestaną współpracy z dostawcami wysokiego ryzyka, co najbardziej dotknie nieorganicznych i biednych małych gospodarstw rolnych. Komisja Europejska twierdzi, że EUDR nie nakłada bezpośrednich zobowiązań prawnych na drobnych rolników spoza UE, a jedynie wymaga od nich dostarczenia danych geolokalizacyjnych. Argumentuje, że może to umocnić ich pozycję w łańcuchu wartości i prowadzić do sprawiedliwszych cen. Mimo to, „Coffee Barometer 2023” zauważa, że branża kawowa wykazuje znaczne braki w zakresie gotowości do EUDR, z niedostępnymi danymi identyfikowalności i brakiem odpornych systemów zarządzania.
Podsumowując, dyskusja wokół EUDR i branży kawowej ukazuje napięcie między ambicjami regulacyjnymi UE a realiami operacyjnymi globalnych łańcuchów dostaw. Podczas gdy Nestlé i inni wiodący gracze opowiadają się za szybką i konsekwentną implementacją przepisów, Lavazza podkreśla pilną potrzebę dodatkowego czasu, aby zapewnić sprawiedliwą transformację dla wrażliwych producentów. Przyszłość globalnego rynku kawy w dużej mierze zależeć będzie od zdolności branży do proaktywnego wspierania małych gospodarstw rolnych i budowania przejrzystych, zrównoważonych łańcuchów dostaw, niezależnie od ostatecznych dat wejścia w życie przepisów.
Czytaj też:
Nestlé i OFI łączą siły w największym jak dotąd partnerstwie agro-leśnym
Fotografia: Anastasiia Chepinska, Unsplash