Zużycie plastiku w modowym e-commerce w Polsce bije niechlubne rekordy. Tylko 6% toreb podlega recyklingowi, a Amazon i DS Smith pokazują, jak można to zmienić dzięki zrównoważonym rozwiązaniom.
Dynamiczny rozwój kanału e-commerce, w szczególności w branży modowej, niesie za sobą nie tylko wygodę zakupów, ale i poważne wyzwania środowiskowe, związane przede wszystkim z rosnącą liczbą wykorzystywanych opakowań, z których znaczną część wciąż stanowią te z plastiku. To kwestia o kluczowym znaczeniu dla firm w kontekście zasad ESG.
Skala problemu: Polska niechlubnym liderem
Wzrost zużycia opakowań plastikowych w e-commerce modowym jest najszybszy w Polsce wśród największych gospodarek europejskich, co stanowi „niechlubny rekord”. Już w ubiegłym roku internetowi sprzedawcy mody dostarczyli polskim konsumentom 16 mln plastikowych toreb. Perspektywy na najbliższe lata nie napawają optymizmem: do 2030 roku liczba plastikowych opakowań w e-handlu modowym w Polsce może się podwoić, osiągając łącznie około 147 mln sztuk, czyli około 32 mln rocznie. W tym samym okresie, w sześciu badanych krajach europejskich (Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania i Polska), w dostawach zostanie wykorzystanych łącznie 22 mld plastikowych opakowań, co daje około 10 mln dziennie.
Największym problemem jest jednak to, co dzieje się z tymi opakowaniami po dostarczeniu. Michał Zawistowski, dyrektor zarządzający DS Smith Polska, alarmuje, że tylko 6% plastikowych toreb, które docierają do klientów w Polsce z ubraniami zakupionymi online, zostanie poddane recyklingowi i będzie mogło zostać ponownie użyte. Oznacza to, że aż 94% trafi na wysypisko lub bezpośrednio do spalarni. Szacuje się, że w ubiegłym roku na krajowym rynku 15 mln torebek trafiło na śmietnik lub zostało spalonych, a przy prognozowanym wzroście zużycia, do 2030 roku ten los spotka aż 30 mln plastikowych toreb.
Sytuację pogarsza brak rozwiązań prawnych dla handlu internetowego, analogicznych do tych wprowadzonych w sklepach stacjonarnych. Opłaty recyklingowe za torby plastikowe w sklepach tradycyjnych w Polsce doprowadziły do znacznego spadku ich zużycia – z 300–400 sztuk przed 2018 rokiem do średnio 6,6 lekkich toreb plastikowych w 2022 roku. Brak podobnych regulacji w e-commerce sprawia, że ilość plastikowych odpadów szybko rośnie. Co więcej, handel online pochłania nawet ponad cztery razy więcej materiałów opakowaniowych niż handel tradycyjny.
Mówią: Michał Zawistowski, dyrektor zarządzający, DS Smith Polska; Agnieszka Wąsowska-Telęga, ekspertka mody odpowiedzialnej i gospodarki odpadami, współzałożycielka Fashion Revolution Polska; Katarzyna Ciechanowska-Ciosk, zarządzająca sklepem internetowym Amazon.pl; materiał: Agencja Newseria
Konsumenci czują wyrzuty sumienia i oczekują zmian
Rosnąca świadomość ekologiczna konsumentów staje się istotnym motorem zmian. Polscy konsumenci odczuwają wyrzuty sumienia z powodu ilości plastiku, w którym dostarczane są ich zamówienia. Jest to trend ogólnoeuropejski – połowa Europejczyków odczuwa wyrzuty sumienia z tego samego powodu. Badania rynkowe jasno wskazują na coraz większe zapotrzebowanie na ekologiczne opakowania w e-commerce.
Ponad 70% kupujących w sześciu badanych krajach uważa, że plastikowe torby powinny być stopniowo wycofywane z zakupów online, jeśli dostępne są ich zamienniki, takie jak papier lub karton. Niewiele mniej konsumentów woli, gdy ich internetowe dostawy odzieży i akcesoriów są pakowane w papier lub karton, a nie w plastik. Polacy w większości popierają przejście na materiały łatwiejsze do recyklingu i uważają, że obowiązek ograniczenia zużycia plastiku spoczywa przede wszystkim na firmach opakowaniowych (42%), następnie na sprzedawcach detalicznych (34%) oraz na Unii Europejskiej (27%). Ponad połowa Polaków chętniej złożyłaby zamówienie w sklepie odzieżowym, który używa opakowań nadających się do recyklingu.
Agnieszka Wąsowska-Telęga, członkini zarządu Fashion Revolution Polska, podkreśla, że odpowiedzialność nie powinna spoczywać wyłącznie na barkach konsumentów, ale przede wszystkim na markach, które mają możliwość oferowania bardziej odpowiedzialnych form przesyłki, np. kartonowych opakowań. Zwraca również uwagę na konieczność dążenia do opakowań wielorazowego użytku.
Branża reaguje: wyzwania i innowacje
Mimo problemów widać rosnący trend wśród marek modowych, które coraz częściej wybierają opakowania wykonane z papieru lub materiałów z recyklingu. Istnieje ogromna przestrzeń do wzrostu zrównoważonych opakowań, która w Polsce jest pięciokrotnie większa, aby zbliżyć się do poziomu krajów takich jak Niemcy, gdzie udział dostaw modowych w opakowaniach z włókien (papier, tektura) wynosi 10% (w Polsce i Hiszpanii to zaledwie 2%).
Producenci opakowań, tacy jak DS Smith Polska, zwiększają portfolio produktów skupionych na e-commerce, w tym branży modowej. Oferują oni różnorodne rozwiązania, od kopert papierowych po pudełka z tasiemkami zwrotnymi, które umożliwiają ponowne użycie opakowania w drodze zwrotnej do magazynu.
Jednym z przykładów dużego gracza, który intensywnie działa na rzecz eliminacji plastiku, jest Amazon. Katarzyna Ciechanowska-Ciosk, zarządzająca sklepem Amazon.pl, informuje, że firma:
• Wycofała całkowicie jednorazowe torby plastikowe w całej Europie. Amazon szacuje, że od 2019 roku uniknął w swojej europejskiej sieci dystrybucji użycia ponad 1 miliarda jednorazowych plastikowych toreb dostawczych.
• Wszystkie opakowania w tej części świata – pudełka, torby i koperty używane do wysyłki produktów z centrów logistycznych Amazon – nadają się do recyklingu.
• Od 2015 roku firma zmniejszyła średnią wagę opakowań na przesyłkę o 43%, co oznacza zredukowane zużycie materiałów opakowaniowych o ponad 3 mln ton.
• Inwestuje ponad 700 mln euro w latach 2021–2025 w modernizację technologiczną stacji dostawczych w całej Europie, wykorzystując sztuczną inteligencję i algorytmy uczenia maszynowego, aby minimalizować wielkość i wagę opakowania.
• Łączy zamówienia klienta, wysyłając wiele produktów w jednej przesyłce, nawet jeśli pochodzą z różnych centrów logistycznych.
• Wdraża zaawansowaną technologię automatycznego pakowania – już połowa przesyłek Amazon w Europie jest dostarczana w zredukowanym, nadającym się do recyklingu opakowaniu, np. w torbach papierowych lub kopertach kartonowych.
• W ramach programu „Amazon Ships in Product Packaging” ponad miliard przesyłek od 2019 roku trafił do klientów bez żadnego dodatkowego opakowania.
Regulacje i droga naprzód
Zmiany na rynku opakowań są napędzane również przez unijne przepisy, takie jak rozporządzenie PPWR, które ograniczają negatywny wpływ działalności człowieka na środowisko, kładąc nacisk na producentów opakowań. Agnieszka Wąsowska-Telęga podkreśla, że kluczowe jest gromadzenie danych – przedsiębiorcy muszą składać raporty do Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarowaniu Odpadami (BDO), aby wiedzieć, jaka jest skala problemu i znajdować odpowiednie rozwiązania.
Przejście na materiały łatwiejsze do recyklingu jest wyzwaniem, ale i ogromną szansą na zrównoważony rozwój e-commerce. Wymaga to wspólnych wysiłków producentów opakowań, sprzedawców detalicznych, organów regulacyjnych oraz świadomych konsumentów, aby przyszłość handlu online była wolna od nadmiernego plastiku.
Źródło: Agencja Newseria
Fotografia: Pixavril, Adobe Photostock