W nowym memorandum Bill Gates ogłasza „strategiczny zwrot klimatyczny”: priorytetem mają być innowacje, tania czysta energia i poprawa warunków życia ludzi, a nie wyłącznie redukcja emisji. To zapowiedź nowego podejścia przed COP30.
Bill Gates, współzałożyciel Microsoftu i filantrop, ogłosił strategiczny zwrot klimatyczny. W wydanym 28 października 2025 r. 17-stronicowym memorandum, zatytułowanym „Trzy trudne prawdy o klimacie”, a adresowanym do uczestników nadchodzącej w listopadzie konferencji klimatycznej ONZ COP30 w Brazylii, Gates argumentuje, że globalna walka ze zmianami klimatu powinna przesunąć punkt ciężkości z samego ograniczania emisji na poprawę dobrostanu ludzi i zapobieganie cierpieniu. Gates, który w 2021 roku opublikował książkę o unikaniu katastrofy klimatycznej, uważa, że chociaż globalne ocieplenie jest poważnym problemem, to „nie będzie końcem cywilizacji”.
Bill Gates: apokaliptyczne myślenie o klimacie blokuje skuteczne działania
Krytyka Gatesa dotyczy dominującej „apokaliptycznej wizji” klimatu, która, jego zdaniem, doprowadziła społeczność klimatyczną do zbyt dużej koncentracji na krótkoterminowych celach redukcji emisji dwutlenku węgla (CO2) i innych gazów cieplarnianych. Taki nacisk odwraca zasoby od bardziej efektywnych działań poprawiających jakość życia w ocieplającym się świecie, zwłaszcza w najbiedniejszych krajach. Jako przykład tej pragmatycznej zmiany myślenia, Gates oświadczył, że gdyby miał wybór między wyeliminowaniem malarii a wzrostem temperatury o 0,1 stopnia Celsjusza, wybrałby to pierwsze, ponieważ „ludzie nie rozumieją cierpienia, które istnieje dzisiaj”. Gates uważa również, że cel Porozumienia Paryskiego, jakim jest ograniczenie wzrostu temperatury do 1,5 stopnia Celsjusza, jest „nierealistyczny”, ponieważ biorąc pod uwagę obecne tempo emisji, przekroczenie tego progu jest niemal nieuniknione do początku 2028 roku. Niemniej jednak, Gates podkreśla w swoim memo, że każda dziesiąta część stopnia ocieplenia ma znaczenie, ponieważ „stabilny klimat ułatwia poprawę życia ludzi”.
Innowacje i tania czysta energia – klucz do redukcji Green Premium
Ważnym filarem strategicznego zwrotu klimatycznego Gatesa jest nacisk na innowacje technologiczne, które mają długoterminowo ograniczyć ocieplenie. Gates jest optymistą co do tempa innowacji w czystej energii, które okazało się szybsze niż oczekiwał, umożliwiając tanim źródłom, takim jak energia słoneczna i wiatrowa, zastępowanie paliw kopalnych w produkcji energii elektrycznej. Kluczowe jest dążenie do zniwelowania tzw. Green Premium (dopłaty za czystą energię) – różnicy kosztu między czystą a wysokoemisyjną metodą produkcji – do zera. W tym celu, założona przez Gatesa w 2015 roku sieć Breakthrough Energy inwestuje w innowacje. Fundusz ten koncentruje się na sektorach o dużym Green Premium, takich jak produkcja czystej stali i cementu, aby docelowo zniwelować Green Premium do zera. Postępy są widoczne również w rozwoju nowej generacji rozszczepienia i fuzji jądrowej (np. TerraPower), a także w wykorzystaniu sztucznej inteligencji (AI) do przyspieszania tych innowacji.
Dobro człowieka jako nowa miara sukcesu polityki klimatycznej
Gates wzywa społeczność klimatyczną do postawienia „dobrostanu ludzi” / „human welfare” w centrum strategii klimatycznych, w tym poprzez zmniejszenie Green Premium do zera oraz poprawę rolnictwa i zdrowia w biednych krajach. Według Gatesa, zdrowie i wzrost gospodarczy są najlepszą obroną przed zmianami klimatu. Badania, na które się powołuje, wskazują, że przewidywana liczba zgonów związanych ze zmianami klimatu spada o ponad 50% przy uwzględnieniu oczekiwanego wzrostu gospodarczego. Gates zaleca, by wybory w zakresie finansowania (szczególnie w ramach pomocy rozwojowej) były kierowane rygorystyczną analizą opartą na danych, która maksymalizuje korzyści dla dobrostanu ludzi. Oznacza to, że poprzeczka dla finansowania musi być „bardzo wysoko postawiona”.
Adaptacja i odporność – nowy priorytet polityki klimatycznej od COP30 po polskie miasta
Choć Gates koncentruje się na innowacjach technologicznych w perspektywie długoterminowej, jego apel o priorytetyzację dobrostanu ludzi jest silnym argumentem za zwiększeniem inwestycji w adaptację do zmian klimatu. Globalne potrzeby finansowania adaptacji w krajach rozwijających się są ogromne — luka adaptacyjna szacowana jest na 10 do 18 razy większa niż obecne przepływy finansowe. W Europie i Polsce, gdzie wdrożenie unijnych regulacji ESG (takich jak CSRD i ESRS) jest w toku, wciąż utrzymywany jest nacisk na ujawnianie ryzyka fizycznego i plany adaptacji. Polska, która sprzeciwia się celom redukcji emisji UE na 2040 r. (stanowisko jest bardziej złożone i dotyczy głównie tempa i kosztów transformacji), jednocześnie aktywnie działa na polu lokalnej odporności. Przykładem są Plany Adaptacji opracowane dla 44 miast z populacją powyżej 100 tys. mieszkańców. W ramach tych planów, samorządy wdrażają środki zwiększające zdolność miast do radzenia sobie z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, takimi jak fale upałów, susze i intensywne opady, które są coraz częstsze w Polsce. Strategiczny zwrot Billa Gatesa, choć krytykowany za ryzyko „rozmycia” presji emisyjnej, wzmacnia narrację o konieczności integracji redukcji emisji z odpornością i poprawą warunków życia ludzi.
Czytaj też:
WMO: rekordowe stężenie CO2 w 2024 roku. Ziemia traci zdolność pochłaniania węgla
Fotografia: © European Union, 2025, CC BY 4.0 / creativecommons.org/ Wikimedia Commons