W ramach ogólnopolskiej kampanii „BoJa – Wody się nie boję” Lidl Polska oraz Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe edukują dzieci i młodzież na temat bezpiecznego wypoczynku nad wodą. Inicjatywa wspiera prewencję utonięć i wpisuje się w realizację celów zrównoważonego rozwoju ONZ.
Utonięcia stanowią globalny problem zdrowia publicznego. Choć często bywają postrzegane jako „ukryta epidemia”, szczególnie w kontekście dzieci, ich wpływ na społeczeństwo jest znaczący, generując zarówno koszty ludzkie, jak i ekonomiczne. Odpowiedzialne zachowanie nad wodą i skuteczna prewencja są kluczowe dla zmniejszenia liczby tych tragicznych wypadków. W Polsce, Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratownicze (WOPR) we współpracy z Lidl Polska, uruchomiło ogólnopolską kampanię społeczną o nazwie „Akcja BoJa”, promującą bezpieczny wypoczynek nad wodą, zwłaszcza w miejscach niestrzeżonych. Ta inicjatywa stanowi przykład odpowiedzialności społecznej biznesu, która może realnie wpływać na poprawę bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej, wpisując się w szerokie ramy zrównoważonego rozwoju i obszaru Społecznego (S) w ramach ESG.
Kampania „Akcja BoJa”, prowadzona pod hasłem „BoJa na rzecz bezpieczeństwa”, ma na celu zmianę myślenia o bezpieczeństwie nad wodą. Jej głównym przesłaniem jest podkreślenie, że używanie bojki asekuracyjnej nie świadczy o braku umiejętności, ale jest wyrazem odpowiedzialności, świadomości i troski o własne życie. Bojka asekuracyjna jest głównym symbolem akcji, a postać przewodnia kampanii, Bojek, przypomina o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. WOPR i Lidl Polska dążą do dotarcia z tym jasnym przekazem do jak najszerszego grona odbiorców, podkreślając, że bezpieczeństwo nad wodą nie jest kwestią przypadku, ale wyboru, wiedzy i przygotowania. Lidl Polska wspiera kampanię na poziomie organizacyjnym, komunikacyjnym i logistycznym. Wspólne wartości, takie jak edukacja, profilaktyka i odpowiedzialność, połączyły obie organizacje. W ramach akcji zaplanowano szereg działań, w tym lokalne wydarzenia edukacyjne z pokazami ratowniczymi i nauką pierwszej pomocy, spoty wideo, filmiki instruktażowe, dystrybucję materiałów profilaktycznych oraz konkursy angażujące społeczności lokalne. Kampania potrwa do końca sezonu letniego 2025 i obejmie zasięgiem całą Polskę. Ambasadorami akcji zostali ratowniczka wodna Monika Bruzda i pływak olimpijski Kacper Majchrzak.
Waga prewencji i koszty społeczne działań ratowniczych
Działania prewencyjne, takie jak promowane przez „Akcję BoJa”, mają kluczowe znaczenie w kontekście zmniejszania liczby utonięć i związanych z nimi kosztów. Utonięcia pociągają za sobą istotne koszty społeczne i ekonomiczne. Na przykład w Australii dostępne są źródła, które dostarczają szczegółowe informacje o metodologii szacowania ekonomicznego ciężaru utonięć śmiertelnych w tym kraju (uwzględniając Wartość Statystycznego Roku Życia – VSLY, koszty hospitalizacji, utraconej produktywności oraz służb ratowniczych i pogotowia ratunkowego). Polskie dane również pokazują skalę problemu i zaangażowanie służb.
Według danych Policji, w Polsce w 2023 roku zgłoszono 490 wypadków tonięcia, w wyniku których śmierć poniosło 450 osób. Liczba ta stanowi wzrost w porównaniu do roku poprzedniego. Ofiary to głównie osoby powyżej 50. roku życia, ale zginęło również jedno dziecko w wieku do 7 lat. Najwięcej utonięć miało miejsce w rzekach (121 osób) i jeziorach (111 osób). Stan nietrzeźwości stwierdzono u 82 ofiar, a w przypadku 336 (74,7%) nie udało się ustalić stanu świadomości.
Reagowanie na wypadki tonięcia wymaga zaangażowania wyspecjalizowanych służb. W 2023 r. jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce podjęły 486,1 tys. działań, w tym związane z miejscowymi zagrożeniami. Jednostki uprawnione do ratownictwa wodnego przeprowadziły 1 412 akcji ratowniczych wobec osób tonących, głównie na wodach śródlądowych i przybrzeżnych. Ratownicy wodni podjęli czynności kwalifikowanej pierwszej pomocy w 6 482 przypadkach. Uczestniczyli także w 581 akcjach poszukiwawczych osób zaginionych na wodzie i uratowali 1 226 osób tonących. Te działania ratownicze, choć kluczowe dla ratowania życia, są kosztowne i obciążają system publiczny. Metodologia stosowana w Australii pokazuje, że koszty utonięć obejmują nie tylko bezpośrednie działania ratownicze i medyczne, ale także długoterminowe straty związane z utratą życia i produktywności. Zmniejszenie liczby utonięć poprzez prewencję, taką jak kampania „Akcja BoJa”, bezpośrednio przekłada się na redukcję tych obciążeń.
Kampania edukacyjna „BoJa – Wody się nie boję” ma swoją własną maskotkę – pomarańczową bojkę z kołem ratunkowym, która promuje bezpieczne zachowania nad wodą wśród dzieci i młodzieży.
Utonięcia w kontekście zrównoważonego rozwoju i ESG
Problem utonięć wpisuje się w szerszy kontekst zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności przedsiębiorstw (ESG).
• Aspekt Społeczny (S): Dostęp do bezpiecznych aktywności wodnych zapewnia korzyści fizyczne i społeczne, podczas gdy ryzyko utonięcia generuje koszty społeczne. Utonięcia często dotykają społeczności znajdujące się w trudnej sytuacji, a ubóstwo i nierówności są wymieniane jako czynniki ryzyka. Promowanie bezpiecznego wypoczynku nad wodą, oceny własnych umiejętności, używania sprzętu asekuracyjnego (jak bojka) oraz odpowiedzialnego korzystania ze sprzętu pływającego przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa publicznego i dobrostanu społeczności. Budowanie odporności społeczności na zagrożenia związane z powodziami również ma znaczenie dla prewencji utonięć. Kampania „Akcja BoJa” poprzez edukację i podnoszenie świadomości realizuje cele społeczne, dążąc do zmniejszenia liczby wypadków i ich wpływu na rodziny i społeczności. Partnerstwo Lidl Polska i WOPR jest przykładem, jak sektor prywatny może wspierać inicjatywy na rzecz bezpieczeństwa i zdrowia publicznego.
• Aspekt Zarządzania (G): Skuteczne przeciwdziałanie utonięciom wymaga skoordynowanych działań różnych sektorów. WHO wskazuje na potrzebę narodowych strategii prewencji utonięć i mechanizmów koordynacji. W Polsce, różne sektory rządowe (Zdrowie, Policja, Redukcja Ryzyka Katastrof, Sport i Rekreacja, Edukacja) oraz organizacje pozarządowe (organizacje ratownicze, Polski Czerwony Krzyż) angażują się w prewencję utonięć. Partnerstwa międzysektorowe, takie jak współpraca WOPR i Lidl Polska, są przykładem dobrego zarządzania kwestią bezpieczeństwa, łącząc wiedzę specjalistyczną ratowników z możliwościami biznesu w zakresie komunikacji i logistyki. Lidl Polska, jako partner strategiczny, podkreśla, że jest to przykład odpowiedzialności społecznej biznesu.
• Aspekt Środowiskowy (E): Chociaż nie kojarzy się bezpośrednio z problemem utonięć, to jednak, ryzyko utonięć jest związane ze środowiskiem wodnym i może być kreowane przez czynniki takie jak zmiany klimatyczne (np. fale upałów, hydrologia lodu rzecznego). Polityki zarządzania ryzykiem katastrof narodowych i łagodzenia ryzyka powodzi w społecznościach obejmują aspekty prewencji utonięć. Odpowiedzialne korzystanie z wód, promowane przez kampanię, także wiąże się z relacją człowieka ze środowiskiem naturalnym.
Podsumowanie
Kampania „Akcja BoJa” zainicjowana przez WOPR i Lidl Polska to cenna inicjatywa, która łączy siły organizacji ratowniczej i odpowiedzialnego biznesu w celu rozwiązania ważnego problemu społecznego. Promując świadome i odpowiedzialne zachowania nad wodą, kampania przyczynia się do ratowania życia i zmniejszania obciążenia związanego z utonięciami. Jak podkreśla Prezes WOPR, bezpieczeństwo nad wodą jest świadomym wyborem, wiedzą i przygotowaniem. Partnerstwo z Lidl Polska umożliwia dotarcie z tym przesłaniem na szeroką skalę. Inicjatywy takie jak „Akcja BoJa” są kluczowe dla budowania kultury bezpieczeństwa, redukcji kosztów społecznych utonięć i realizacji celów zrównoważonego rozwoju, pokazując, że odpowiedzialność społeczna biznesu może mieć wymierny, pozytywny wpływ na życie ludzi.
Fotografia i grafika: Lidl Polska