Upadek Net-Zero Banking Alliance: banki wycofują się z klimatycznego sojuszu

Net-Zero Banking Alliance (NZBA), kluczowa inicjatywa sektora bankowego mająca na celu globalną walkę z emisjami, zaprzestaje działalności. Decyzja ta, ogłoszona 3 października 2025 roku, jest bezpośrednią konsekwencją głosowania członków, które zadecydowało o natychmiastowym zamknięciu grupy. NZBA, utworzona w 2021 roku pod auspicjami Inicjatywy Finansowej Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP FI), była głównym ciałem koordynującym wysiłki sektora na rzecz redukcji emisji dwutlenku węgla. Koniec sojuszu następuje po masowym wycofaniu się kredytodawców, częściowo spowodowanym presją polityczną i zarzutami amerykańskich ustawodawców o rzekome naruszenie przepisów antymonopolowych.

Polityczna presja i rezygnacje gigantów finansowych pogrążyły NZBA

Problemy NZBA narastały w 2025 roku po fali rezygnacji wiodących instytucji finansowych. Już w sierpniu 2025 roku, w obliczu masowych odejść, proponowano reorganizację, która miała przekształcić sojusz z organizacji opartej na członkostwie w jedynie „inicjatywę ramową”. Mimo tej próby, głosowanie członków zadecydowało o całkowitym zaprzestaniu operacji. Fala rezygnacji rozpoczęła się od amerykańskich gigantów, którzy opuścili NZBA na przełomie 2024 i 2025 roku, w tym JPMorgan Chase, Bank of America, Morgan Stanley, Goldman Sachs, Wells Fargo i Citigroup. Decyzje te zbiegły się w czasie z inauguracją Donalda Trumpa i nasileniem anty-zielonej presji ze strony polityków Partii Republikańskiej, którzy oskarżali banki o zmowę na niekorzyść producentów paliw kopalnych.

Do trendu dołączyły później europejskie i kanadyjskie instytucje. W lipcu i sierpniu 2025 roku z NZBA wycofały się brytyjskie banki HSBC i Barclays. Barclays, ogłaszając swoje odejście 1 sierpnia 2025 roku, stwierdził, że sojusz stracił potencjał do wspierania transformacji po utracie większości globalnych banków. Szwajcarski UBS, członek założyciel, opuścił sojusz 7 sierpnia 2025 roku, podobnie jak cztery największe banki kanadyjskie (BMO, National Bank, TD i CIBC), często uzasadniając to rozwinięciem solidnych, wewnętrznych zdolności do realizacji własnych strategii klimatycznych.

Co dalej z dekarbonizacją sektora bankowego po upadku NZBA?

Rozwiązanie Net-Zero Banking Alliance jest postrzegane jako kolejny w sektorze finansowym sygnał o trudnościach, z jakimi mierzą się dobrowolne zobowiązania klimatyczne. Już w 2024 roku podobny los spotkał grupę klimatyczną dla sektora ubezpieczeniowego. Krytycy, tacy jak Jeanne Martin z organizacji ShareAction, określili decyzję o zamknięciu sojuszu jako „gorzkie rozczarowanie”, wskazując, że największe banki świata odwracają się od odpowiedzialności za swoje zobowiązania klimatyczne.

Wcześniej, w obliczu masowych rezygnacji, sama NZBA złagodziła swoje rygorystyczne warunki, przekształcając wymóg dostosowania finansowania do celu 1,5°C w niewiążące zalecenia. Mimo to, chociaż banki te deklarują dalsze indywidualne zaangażowanie w cele zerowej emisji netto, badania Europejskiego Banku Centralnego sugerowały, że samo członkostwo w dobrowolnych sojuszach miało znikomy wpływ na realne postępy w dekarbonizacji. Co więcej, raporty wskazują na wzrost finansowania paliw kopalnych w 2024 roku, a banki opuszczające NZBA były wśród największych beneficjentów tego finansowania.

Mimo rozwiązania NZBA, jej dziedzictwo nie zniknie całkowicie. Stworzone przez sojusz zasoby, w tym „Guidance for Climate Target Setting for Banks” i powiązane narzędzia, pozostaną publicznie dostępne i są nadal najbardziej rozpowszechnionymi ramami pomagającymi bankom w ustalaniu celów dekarbonizacji finansów. Upadek sojuszu uwydatnia jednak kruchość obecnych, dobrowolnych podejść i sugeruje, że przyszła koordynacja działań klimatycznych w sektorze finansowym może wymagać bardziej wiążących środków regulacyjnych.

Czytaj też:

ING stawia na dekarbonizację finansów i cele SBTi, gdy inni banki wycofują się

Fotografia: Paul Fiedler, Unsplash