Najnowszy raport Production Gap 2025 pokazuje, że rządy planują wydobycie paliw kopalnych znacznie powyżej celów Porozumienia Paryskiego. Do 2030 roku produkcja może przekroczyć wymagany poziom aż o 120%, co zwiększa ryzyko aktywów osieroconych i opóźnia transformację energetyczną.
Najnowszy raport Luka Produkcyjna Paliw Kopalnych 2025 (Production Gap Report 2025) ujawnia, że globalne plany rządów dotyczące wydobycia surowców kopalnych są rażąco niespójne z celami Porozumienia Paryskiego. Dziesięć lat po przyjęciu paktu klimatycznego, państwa planują produkcję o 120% większą w 2030 roku niż byłoby to konieczne do utrzymania wzrostu temperatury na poziomie 1,5°C, a także o 77% większą niż dla celu 2°C. Wyniki te wskazują, że świat oddala się od wyznaczonego kursu, co podkreśla znaczenie wywiązania się ze zobowiązań podjętych w ramach UAE Consensus na COP28, wzywających do odchodzenia od paliw kopalnych w systemach energetycznych. Wzrost ten jest wyraźny: w porównaniu z analizą z 2023 roku, nadwyżka produkcyjna wzrosła z 110% do 120% dla ścieżki 1,5°C.
Produkcja paliw kopalnych rośnie szybciej niż zakładano – ryzyko aktywów osieroconych
Analiza, przygotowana przez Stockholm Environment Institute (SEI), Climate Analytics oraz International Institute for Sustainable Development (IISD), wskazuje na eskalację planów produkcyjnych. Od 2023 roku rządy planują wyższe poziomy wydobycia węgla do 2035 roku oraz gazu i ropy do 2050 roku. Aby spełnić cele Porozumienia Paryskiego dotyczące ograniczenia globalnego ocieplenia (znacznie poniżej 2°C, z dążeniem do 1,5°C), świat musi obecnie podjąć ostrzejsze i szybsze redukcje wydobycia, aby zrekompensować dotychczasowy brak postępów. Równocześnie, rządy rozszerzające infrastrukturę paliw kopalnych ryzykują marnowanie środków publicznych na projekty, które są skazane na stanie się aktywami osieroconymi (ang. stranded assets).
17 z 20 największych producentów planuje wzrost wydobycia do 2030 roku
Raport przeanalizował 20 głównych krajów, które odpowiadają za około 80% globalnej produkcji paliw kopalnych, w tym Chiny, USA, Indie, Arabię Saudyjską i Rosję. Z analizy wynika, że 17 z 20 badanych krajów nadal planuje zwiększenie produkcji co najmniej jednego paliwa kopalnego do 2030 roku. Co więcej, jedenaście z nich oczekuje wyższej produkcji w 2030 roku niż zaplanowały w 2023 roku. Derik Broekhoff z SEI zauważa, że pomimo zobowiązań dotyczących czystej energii, wiele krajów „utknęło” na scenariuszu zależnym od paliw kopalnych. Choć od 2023 roku liczba krajów, które zaczęły dostosowywać plany do krajowych i globalnych celów zerowej emisji netto, wzrosła z czterech do sześciu, nadal większość państw nie wykazuje takiej spójności.
Sprawiedliwa transformacja i szybka redukcja inwestycji w paliwa kopalne?
Osiągnięcie niezbędnych redukcji wymaga świadomej, skoordynowanej polityki, która zapewni sprawiedliwą transformację energetyczną (just transition). Według Emily Ghosh z SEI, aby utrzymać cel 1,5°C w zasięgu, konieczna jest szybka redukcja inwestycji w węgiel, ropę i gaz, a uwolnione zasoby muszą zostać przekierowane na transformację, która priorytetowo traktuje sprawiedliwość i równość. W perspektywie COP30, rządy muszą zobowiązać się do rozszerzenia odnawialnych źródeł energii, wycofania paliw kopalnych i zarządzania popytem energetycznym. Opóźnianie tych działań spowoduje zablokowanie dodatkowych emisji i pogorszenie skutków klimatycznych, szczególnie dla najbardziej narażonych populacji.
Czytaj też:
USA rezygnują z raportowania emisji CO₂ – decyzja EPA zagraża transparentności i inwestycjom ESG
Fotografia: Roman Khripkov, Unsplash