W ramach nowego unijnego funduszu Polska otrzyma 2,4 mld euro na walkę z ubóstwem transportowym i modernizację infrastruktury. Plan Społeczno-Klimatyczny przewiduje inwestycje w kolej, autobusy, drogi rowerowe oraz rozwój transportu na żądanie. Dowiedz się, co zmieni się w najbliższych latach.
W Polsce dobiegają końca konsultacje społeczne Planu Społeczno-Klimatycznego (PSK), nazywanego również KPO2, który stanowi kluczowy dokument dla dystrybucji środków z nowego instrumentu finansowego Unii Europejskiej – Społecznego Funduszu Klimatycznego (SFK). Polska jest największym beneficjentem tego funduszu.
Cele i finansowanie Planu Społeczno-Klimatycznego (PSK) – jak Unia wspiera Polskę
Głównym celem PSK jest walka z ubóstwem energetycznym, mająca na celu wsparcie gospodarstw domowych, małych przedsiębiorstw oraz użytkowników transportu znajdujących się w trudnej sytuacji. Zgodnie z zapowiedziami resortu, ponad jedna trzecia środków z PSK ma być przeznaczona na bezpośrednie wsparcie osób, które z powodu ograniczonych dochodów nie są w stanie zapewnić sobie odpowiedniego poziomu ciepła, oświetlenia czy energii – jest to tzw. komponent osłonowy.
Budżet PSK na lata 2026–2032 ma wynieść 65 miliardów złotych. Kwota ta składa się z wkładu unijnego oraz wymaganego wkładu krajowego w wysokości 25% wartości przyznanych środków. Dokument został przygotowany przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z samorządami, partnerami gospodarczymi i społecznymi, przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz innymi resortami, które będą go wdrażać.
2,4 mld euro na transport w Polsce – inwestycje PSK w walkę z wykluczeniem komunikacyjnym
W ramach PSK przewidziano również komponent transportowy, który będzie realizowany zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym, z udziałem 16 urzędów marszałkowskich. Jarosław Orliński, dyrektor Departamentu Programów Infrastrukturalnych w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, poinformował, że wstępnie przeznaczono 2,4 miliarda euro na ten sektor po 2026 roku. Środki te mają służyć głównie:
• Zwalczaniu ubóstwa transportowego.
• Łagodzeniu skutków wprowadzenia ETS2 (systemu handlu emisjami CO2 z branży transportowej) po 2027 roku.
• Unowocześnieniu kolei, co stanowi jedno z największych wyzwań.
Środki z komponentu transportowego będą przeznaczone przede wszystkim na zakup taboru kolejowego i autobusowego. Ponadto, PSK ma umożliwić finansowanie szeregu innych projektów, w tym:
• Budowę i przebudowę przystanków i stacji kolejowych, wraz z budową parkingów przy nich (typu „parkuj i jedź”).
• Infrastrukturę transportu autobusowego.
• Poprawę infrastruktury dostępu do węzłów przesiadkowych (budowa, przebudowa, remont chodników, ciągów pieszych i pieszo-rowerowych, przejść drogowych, kładek, wind, schodów).
• Rozwój transportu na żądanie.
• Infrastrukturę transportu rowerowego (drogi dla rowerów, stacje rowerowe w węzłach przesiadkowych, rozwój wspólnego roweru publicznego).
• Projekty związane z drogami rowerowymi, realizowane również na poziomie regionalnym.
• Zapewnienie środków dla regionalnych przewozów kolejowych.
Mówi: Jarosław Orliński, dyrektor Departamentu Programów Infrastrukturalnych, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej; Materiał: Agencja Newseria
Mniej środków z UE, większe wyzwania – przyszłość finansowania transportu w Polsce
Polska, stając się bogatszym krajem w Unii Europejskiej, musi liczyć się z tym, że w ramach polityki spójności będzie dostępnych mniej środków. Jak podkreśla Jarosław Orliński, nadal jednak będą realizowane inne, dodatkowe środki unijne zarządzane centralnie, takie jak instrument „Łącząc Europę” (CEF) przeznaczony na transport. Polska będzie musiała startować w ogólnoeuropejskich konkursach.
Duży nacisk będzie kładziony na modernizację kolei, w tym wprowadzenie europejskiego systemu zarządzania cyfrowego – ETCS czy ERTMS na sieci kolejowej. Jest to bardzo duże wyzwanie, nad którym resort pracuje. Istotne są również tzw. projekty podwójnego zastosowania, kluczowe z punktu widzenia zobowiązań sojuszniczych, zwłaszcza w zakresie transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Prace nad siecią TEN-T w sektorze drogowym są na bardzo zaawansowanym etapie, jednak wiele wyzwań pozostaje w sektorze kolejowym.
Konsultacje społeczne Planu Społeczno-Klimatycznego dobiegają końca, a w lipcu Komisja Europejska ma przedstawić krajom członkowskim projekt budżetu na kolejną perspektywę finansową, co pozwoli określić dalsze możliwości finansowe dla sektora transportu.
Czytaj też:
ETS2 zmieni reguły gry dla polskich MŚP. Czy są gotowe na nowy system handlu emisjami?
Źródło: Agencja Newseria
Fotografia: Tim Walter, Unsplash