Jakie lasy pochłaniają najwięcej CO2? Nowe badanie opublikowane w Nature Climate Change dowodzi, że młode lasy wtórne są kluczem do skutecznego usuwania dwutlenku węgla. To ważna wskazówka dla firm, polityk klimatycznych i projektów offsetowych.
W obliczu nasilających się globalnie zmian klimatycznych i kurczącego się okna czasowego na podjęcie działań, kluczowe dla osiągnięcia celu ograniczenia ocieplenia do 1,5°C staje się nie drastyczne cięcie emisji. Wspomagać realizację celu może także masowe usuwanie dwutlenku węgla z atmosfery. W tym kontekście, naturalne rozwiązania, a zwłaszcza odbudowa pokrywy leśnej, jawią się jako opłacalne i skalowalne strategie (chociaż ostatnio pisaliśmy także o ograniczeniach offsetu węglowego). Najnowsze badania, opublikowane w Nature Climate Change pod tytułem „Protect young secondary forests for optimum carbon removal” rzucają nowe światło na to, jak najlepiej wykorzystać potencjał lasów, dostarczając danych i map globalnych w rozdzielczości około 1 km², a także krzywych wzrostu biomasy dla lasów naturalnie regenerujących się.
Co to jest las wtórny?
Lasy wtórne, których dotyczy badanie, to formacje leśne, które naturalnie odrastają na terenach, które były wcześniej oczyszczone lub zostały poddane innym zakłóceniom. W przeciwieństwie do lasów pierwotnych, dziewiczych, lasy wtórne są efektem naturalnej regeneracji po wydarzeniach takich jak wycinka, pożar czy intensywne użytkowanie ziemi. Klasyfikacje, takie jak te stosowane przez Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), często dzielą lasy wtórne na dwie główne klasy wiekowe: młode (w wieku do 20 lat) oraz stare (w wieku od 21 do 100 lat). Badania podkreślają, że ochrona i zarządzanie istniejącymi młodymi lasami wtórnymi jest kluczową strategią dla efektywnego usuwania węgla z atmosfery.
Naturalna regeneracja lasów jako skuteczna metoda usuwania węgla
Raport wyraźnie wskazuje, że zasoby na masowe sadzenie drzew są niewystarczające, co podkreśla potrzebę większego skupienia się na naturalnej regeneracji lasów. Taka regeneracja, będąca odrostem na oczyszczonych terenach po zakłóceniach, jest wyjątkowo skuteczna w wychwytywaniu węgla, a także w przywracaniu bioróżnorodności i innych kluczowych usług ekosystemowych. Nowe modele, wykorzystujące osiem razy więcej danych terenowych niż poprzednie wysiłki (109 708 pomiarów terenowych wobec 13 112 w poprzednich badaniach), pozwalają na znacznie precyzyjniejsze oszacowanie przestrzennej i czasowej zmienności tempa usuwania węgla. Ta szczegółowa ocena jest kluczowa dla wykorzystania odbudowy lasów w celu skutecznego łagodzenia zmian klimatu. Może być także inspiracją dla wszystkich tych, którzy są lub mogą być zainteresowani w efektywniejszym inwestowaniu w projekty leśne.
Młode lasy wtórne usuwają nawet 8 razy więcej CO2 niż nowe nasadzenia
Z badań wynika, że ochrona istniejących młodych lasów wtórnych może zapewnić do ośmiokrotnie większe usuwanie węgla na hektar niż nowe nasadzenia. W niektórych lokalizacjach, w ciągu 25 lat, ochrona ta może przynieść nawet o 820% wyższe zyski w pochłanianiu węgla w porównaniu z pierwszymi 25 latami nowej regeneracji. Potencjał usuwania węgla z już istniejących młodych lasów wtórnych jest także bardziej pewny, ponieważ nowe nasadzenia mogą napotkać na niekorzystne warunki początkowe, takie jak brak źródeł nasion czy wzrost temperatury, co zmniejsza ich skuteczność. Zaledwie 1,3% badanych obszarów osiąga maksymalne tempo usuwania węgla w najwcześniejszych etapach regeneracji.
Optymalny wiek lasu a jego zdolność do pochłaniania dwutlenku węgla
To chyba najciekawsza część raportu. Badanie precyzyjnie identyfikuje, że maksymalne tempo usuwania węgla występuje zazwyczaj w lasach w wieku od około 20 do 40 lat. Około 84% regionów leśnych osiąga maksymalne tempo usuwania węgla w tym przedziale wiekowym. Średnie optymalne 25-letnie okno dla każdej komórki siatki wynosi od 19 do 43 lat. Lasy tropikalne i subtropikalne osiągają najwyższe średnie maksymalne tempo w wieku około 23 lat (± 7 lat), podczas gdy lasy śródziemnomorskie wykazują najniższe tempo w wieku około 48 lat (± 19 lat). Te szczegółowe mapy i krzywe wzrostu biomasy pozwalają na dokładne ukierunkowanie strategii usuwania węgla, czyniąc je szybszymi i potencjalnie bardziej opłacalnymi.
Wyzwania związane z rynkiem offsetów i lukami w polityce klimatycznej
Mimo tak obiecujących wyników, raport zwraca uwagę na luki w obecnych mechanizmach rynków węgla, które mają ograniczone wsparcie dla ochrony bardzo młodych lasów wtórnych. Obecne zasady często wymagają, aby lasy miały co najmniej 10 lat, zanim projekty ochronne będą mogły otrzymać kredyty węglowe, a projekty zalesiania wymagają co najmniej 10 lat od wycinki terenu. Ta informacja jest kluczowa dla projektowania bardziej efektywnych projektów opartych na naturalnej regeneracji i dla lobbowania na rzecz zmian w tych zasadach. Ponadto, podkreśla się pilność działania: opóźnienia w inicjowaniu naturalnej regeneracji znacząco zmniejszają potencjał usuwania węgla. Na przykład, opóźnienie rozpoczęcia regeneracji o zaledwie 5 lub 10 lat na zidentyfikowanych 800 milionach hektarów obszarów możliwych do zalesienia, zmniejsza potencjał usunięcia węgla do 2050 roku odpowiednio o 22% i 43%. Z tego powodu, ochrona zagrożonych młodych lasów wtórnych, takich jak te w brazylijskiej Amazonii, gdzie połowa jest wycinana w ciągu 8 lat od powstania, staje się kluczowa dla szybkiej redukcji węgla.
Społeczny wymiar ochrony lasów i rola lokalnych społeczności
Istotnym aspektem, na który zwraca uwagę raport, jest konieczność uwzględnienia kontekstu społeczno-ekonomicznego i roli lokalnych społeczności. Finansowanie działań klimatycznych, zwłaszcza tych opartych na naturze, nie może odbywać się kosztem praw człowieka i lokalnego rozwoju. Angażowanie lokalnych społeczności i integrowanie ich wiedzy w zarządzanie lasami jest niezbędne do osiągnięcia zrównoważonych i sprawiedliwych wyników, co jest kluczowe dla przedsiębiorstw i inwestorów kierujących się zasadami ESG. Polecamy tutaj zaznajomienie się z case study firmy Natura, projektu The Amazon Greenventory nagrodzonego Grand Prix Cannes Lions w kategorii sustainability.
Ograniczenia modelu i potrzeba lepszych danych terenowych
Choć model stanowi znaczący postęp, istnieją pewne ograniczenia.
• Prognozy opierają się na średnich historycznych warunkach klimatycznych i nie uwzględniają w pełni przyszłych zmian klimatycznych ani innych pul węgla, takich jak węgiel w glebie.
• Dane terenowe wykorzystane w badaniu są w dużym stopniu skoncentrowane na północnych lasach umiarkowanych, co wskazuje na potrzebę poprawy pokrycia danych w niedostatecznie reprezentowanych regionach, szczególnie w tropikach.
• W badaniach uwzględniono również biomy sawann i użytków zielonych, jednak wykazują one ograniczony i powolny proces usuwania węgla, co sugeruje, że strategie leśne nie zawsze są odpowiednie dla tych ekosystemów i wymagają bardziej zróżnicowanych podejść.
• Ponadto, obecne mapy globalne często nie rozróżniają jednoznacznie lasów regenerujących się od lasów produkcyjnych, a prognozy nie zawsze przewidują przyszłe zmiany pokrywy leśnej.
Podsumowując, niniejszy raport stanowi narzędzie dla wszystkich zaangażowanych w finansowanie i wdrażanie rozwiązań klimatycznych. Wykazuje, że strategiczne skupienie się na ochronie i zarządzaniu istniejącymi młodymi lasami wtórnymi jest nie tylko efektywne kosztowo, ale także przynosi szybsze i większe korzyści klimatyczne niż tylko nowe nasadzenia. Wzmacnianie globalnego pochłaniania węgla przez lasy wymaga kompleksowego podejścia: ochrony istniejących lasów dziewiczych ze względu na ich węgiel i bioróżnorodność, utrzymania lasów wtórnych dla natychmiastowego usuwania węgla oraz wspierania rozwoju nowych lasów dla przyszłych zysków. W sytuacji ograniczenia zasobów, priorytetyzacja zagrożonych lasów wtórnych oferuje szybsze i bardziej znaczące korzyści węglowe niż zakładanie nowych upraw. Te odkrycia powinny stanowić podstawę dla krajowych i międzynarodowych polityk, pomagając zapewnić, że regeneracja lasów skuteczniej przyczynia się do łagodzenia zmian klimatycznych.
Link do Nature Climate Change i raportu z badania znajduje się tutaj.
Czytaj też:
Fotografia: Loïc Fürhoff, Unsplash