WEF opublikowało najnowszy raport o globalnych ryzykach do 2030 roku. Wskazuje on rosnące zagrożenia klimatyczne, napięcia geopolityczne i nowe ryzyka technologiczne, które mogą wstrząsnąć światową gospodarką. Dokument podkreśla pilną potrzebę odporności, współpracy i inwestycji w bezpieczeństwo społeczne.
Raport World Economic Forum (WEF) „Making the Green Transition Work for People and the Economy”, opracowany we współpracy z McKinsey & Company i przy wsparciu Laudes Foundation, rzuca światło na globalne przesunięcia na rynku pracy i wyzwania konkurencyjności towarzyszące zielonej transformacji. Opublikowany w Genewie w listopadzie 2025 roku, raport pojawił się w kontekście rosnących napięć geopolitycznych, niepewności ekonomicznej, pogłębiających się podziałów społecznych oraz odbywającej się obecnie konferencji COP30 w Belem w Brazylii. Fundamentem transformacji musi być położenie ludzi – ich miejsc pracy, umiejętności i źródeł utrzymania – w centrum działań.
Zielona transformacja a rynek pracy: 9,6 mln nowych etatów, ale ogromne różnice regionalne
Globalne przesunięcie zatrudnienia wynikające z transformacji ekologicznej jest prognozowane jako pozytywne pod względem bilansu netto. Według głównego ustalenia raportu WEF, do 2030 roku transformacja ta ma wpłynąć na 14,4 miliona miejsc pracy globalnie, prowadząc do powstania 9,6 miliona nowych ról netto, pomimo wycofania 2,4 miliona stanowisk. Oznacza to, że na każde utracone miejsce pracy powstać może pięć nowych. To zjawisko tworzy jednocześnie możliwość i konieczność zapewnienia wsparcia mechanizmów minimalizujących negatywne skutki dla pracowników. Inne analizy potwierdzają ten trend: w ramach Global Initiative on Jobs & Skills for the New Economy (Globalna Inicjatywa na rzecz Pracy i Umiejętności), uruchomionej podczas COP30, oszacowano, że transformacja klimatyczna może stworzyć 375 milionów nowych miejsc pracy w ciągu następnej dekady, szczególnie w energetyce odnawialnej, budownictwie oraz rozwiązaniach opartych na naturze. Działania adaptacyjne, takie jak budowa odpornej infrastruktury, mają wygenerować 280 milionów miejsc pracy na całym świecie. Prognozy International Labour Organization (ILO) są zbieżne, przewidując powstanie 24 milionów nowych miejsc pracy globalnie do 2030 roku, co dałoby netto wzrost o 18 milionów, pod warunkiem wdrożenia odpowiednich polityk promujących zieloną gospodarkę. Już w 2023 roku w sektorze energii odnawialnej odnotowano globalnie 16,2 miliona miejsc pracy – wzrost o 18% rok do roku – z prognozą, że liczba ta przekroczy 30 milionów stanowisk do 2030 roku.
Rosnące koszty energii i niepewność regulacyjna. Co najbardziej blokuje firmy w zielonej transformacji?
Mimo optymistycznych perspektyw makroekonomicznych, kadra kierownicza na całym świecie identyfikuje poważne przeszkody w utrzymaniu konkurencyjności w obliczu zielonej transformacji. Głównym wyzwaniem jest wzrost kosztów energii i kluczowych surowców, zgłaszany przez 37% globalnych liderów biznesu, a w krajach o niskich dochodach wskaźnik ten osiąga 47%. Ponadto, 36% firm globalnie wskazuje na niepewność regulacyjną i obciążenia związane z przestrzeganiem przepisów (compliance burden) jako kluczowy problem. Obawy te są szczególnie nasilone w krajach o wysokim dochodzie. Problem ten ma wymiar społeczny: 51% ankietowanych przedsiębiorstw obawia się, że wzrosty kosztów mogą zostać przeniesione na konsumentów, czyniąc kluczowe towary i usługi mniej przystępnymi cenowo. Firmy w gospodarkach o niższych dochodach doświadczają też znacząco większych trudności w dostępie do zielonych technologii, zielonych umiejętności oraz niezawodnych łańcuchów dostaw produktów zrównoważonych.
Finansowanie zielonej transformacji: rosnąca luka kapitałowa i zagrożenie dla sprawiedliwości społecznej
Transformacja nie powiedzie się bez uwzględnienia luk w dostępie do kapitału i postępujących nierówności. Ograniczona zdolność inwestycyjna i trudności w dostępie do finansowania stanowią barierę dla 32% firm globalnie, a dla krajów o niskich dochodach jest to aż 49%. Co kluczowe dla ESG, 80% ankietowanych liderów na świecie zidentyfikowało nierówny dostęp do zielonego finansowania wśród firm jako znaczące ryzyko. Ta finansowa dysproporcja jest istotna, biorąc pod uwagę, że luka w finansowaniu klimatycznym jest ogromna: średnia roczna potrzeba finansowania klimatycznego w 2030 roku szacowana jest na 9 bilionów USD, podczas gdy obecne przepływy wynoszą 1,3 biliona USD. Aby sprawiedliwa transformacja stała się rzeczywistością, inwestycje w kapitał ludzki i poprawę otoczenia biznesowego są niezbędne. Wyższe poziomy ochrony socjalnej są związane z niższym poziomem obaw kadry kierowniczej dotyczących wpływu transformacji na pracowników. Dla Polski, której transformacja energetyczna jest w krytycznym punkcie, wsparcie z programów UE, takich jak Just Transition Fund (JTF) z budżetem przekraczającym 19 miliardów EUR, ma kluczowe znaczenie dla wspierania regionów najbardziej wrażliwych.
Polska w centrum europejskiej zielonej transformacji: szanse, koszty i potencjał rynku pracy
Unia Europejska, będąc kluczowym aktorem w transformacji poprzez European Green Deal, przeznaczyła 118 miliardów EUR z polityki spójności na lata 2021–2027 na działania klimatyczne. Polska, gdzie sektor węglowy nadal stanowi ponad 70% produkcji energii elektrycznej, jest regionem silnie dotkniętym zmianami. Jednakże transformacja może zwiększyć wzrost krajowy o 1–2% i stworzyć 300 000 nowych miejsc pracy do 2050 roku. Polski sektor odnawialnych źródeł energii (OZE) zatrudnia już ponad 212 000 osób, a prognozy wskazują na czterokrotny wzrost zatrudnienia do 2050 roku. Przykładowo, rozwój fotowoltaiki może stworzyć do 200 000 miejsc pracy, a morska energetyka wiatrowa (offshore wind) 100 000. Zapewnienie dostępu do finansowania oraz odpowiednich szkoleń, zgodnie z priorytetami WEF, jest kluczowe, aby te możliwości przełożyły się na realne, zrównoważone korzyści ekonomiczne.
Czytaj też:
Kryzys wodny przyspiesza. Raport Banku Światowego ostrzega przed globalnym wysychaniem kontynentów
Fotografia: OSPAN ALI, Unsplash