Genewa reaguje na rekordowe stężenie ozonu, wprowadzając bezpłatny transport publiczny w całym kantonie. Celem jest zmniejszenie ruchu samochodowego i emisji zanieczyszczeń. To pierwsza taka inicjatywa w Szwajcarii, której efekty będą dokładnie monitorowane.
W odpowiedzi na gwałtowny wzrost zanieczyszczenia powietrza, Genewa wprowadziła 13 sierpnia 2025 roku bezprecedensowe środki, czyniąc transport publiczny tymczasowo bezpłatnym na terenie całego kantonu. Jest to pierwsza taka inicjatywa w Szwajcarii, mająca na celu walkę z wysokimi stężeniami ozonu i zmniejszenie emisji z ruchu drogowego. Władze Genewy podjęły zdecydowane kroki, aby zachęcić do ekologicznych wyborów w zakresie transportu.
Dlaczego Genewa zdecydowała się na darmowy transport – rekordowy poziom ozonu
Decyzja o wprowadzeniu bezpłatnego transportu publicznego jest bezpośrednią reakcją na poważny wzrost zanieczyszczenia ozonem. Ozon, szkodliwy gaz, może powodować problemy z oddychaniem, bóle głowy i ataki astmy, zgodnie z informacjami Światowej Organizacji Zdrowia. System anty-smogowy Genewy wykazał, że stężenie ozonu przekroczyło próg bezpieczeństwa środowiskowego wynoszący 180 mikrogramów na metr sześcienny w ciągu 24 godzin. We wtorek, 12 sierpnia 2025 roku, na stacji pomiarowej w Meyrin poziom ozonu osiągnął około 223 µg/m³ lub nawet 230 µg/m³. Wysokie temperatury, które we wtorek osiągnęły 37 stopni Celsjusza (98,6 stopnia Fahrenheita), w połączeniu z niskim zachmurzeniem, sprzyjają gromadzeniu się zanieczyszczeń ozonowych i utrudniają ich rozpraszanie. Rząd wydał ostrzeżenia o upałach dla zachodnich i południowych części Szwajcarii.
Ograniczenia ruchu i niższe prędkości – jak miasto zmniejsza emisje spalin
Oprócz udostępnienia bezpłatnego transportu, władze Genewy aktywowały system „circulation différenciée renforcée” (wzmocniony ruch zróżnicowany, poziom 2/3). Oznacza to, że od godziny 6 rano do 22 wieczorem w centrum kantonu mogą poruszać się jedynie pojazdy wyposażone w nalepki Stick’AIR kategorii 0, 1, 2 i 3. Nalepka Stick’AIR pozwala na identyfikację wpływu pojazdów silnikowych na zanieczyszczenie powietrza i jest ważna przez cały okres użytkowania pojazdu. Pojazdy najbardziej zanieczyszczające (kategorie 4 i 5) są tymczasowo zakazane. Ponadto, na autostradzie obwodowej Genewy wprowadzono ograniczenie prędkości do 80 km/h. Celem tych środków jest redukcja emisji tlenków azotu poprzez zachęcanie mieszkańców i odwiedzających do przesiadki z samochodów na autobusy, tramwaje, pociągi i łodzie.
Jak działa system darmowej komunikacji w Genewie i kogo obejmuje
System bezpłatnego transportu publicznego został wprowadzony na podstawie przepisów obowiązujących od 2020 roku, które przewidują taką możliwość, gdy poziom ozonu przekroczy określony próg. Jest to pierwsza pełna implementacja tego systemu od czasu jego wprowadzenia. Pasażerowie nie potrzebują biletów, a kontrole biletów są zawieszone na czas trwania akcji. Środek ten obejmuje całą sieć Unireso w strefie 10, czyli autobusy, tramwaje, trolejbusy, pociągi i statki na całym terenie kantonu Genewa. Działania te będą kontynuowane do momentu poprawy sytuacji z zanieczyszczeniem powietrza. Mimo że bezpłatny transport publiczny ma zachęcić nowych użytkowników do redukcji emisji z ruchu samochodowego, osoby posiadające istniejące abonamenty nie otrzymają żadnej rekompensaty. Systemy sprzedaży biletów, takie jak automaty czy SMS, nie są dezaktywowane ze względów technicznych, jednak bezpłatny przejazd jest anonsowany na ekranach automatów.
Jak władze informują mieszkańców i chronią zdrowie publiczne
Władze kantonu Genewa i Transports Publics Genevois (TPG) aktywnie informują o wprowadzeniu bezpłatnego transportu. Mieszkańcy mogą śledzić rozwój sytuacji poprzez biuletyn Stick’AIR, subskrybować bezpłatny system alertów e-mailowych lub pobrać aplikację Air2G2, aby otrzymywać spersonalizowane powiadomienia na smartfon. Urząd środowiskowy kantonu Genewa (OCEV) podkreśla, że ozon jest gazem agresywnym, podrażniającym błony śluzowe i mogącym wywoływać problemy zdrowotne, szczególnie u dzieci, osób starszych oraz osób z chorobami serca lub układu oddechowego. W związku z tym zaleca się ograniczenie intensywnego wysiłku fizycznego na zewnątrz w godzinach popołudniowych i wczesnowieczornych, unikanie czynników drażniących, takich jak dym tytoniowy czy rozpuszczalniki, oraz konsultację lekarską w przypadku pogorszenia stanu zdrowia.
Czytaj też:
Eko-jazda i pojazdy autonomiczne. Jak zmienią transport i obniżą emisje?
Fotografia: PhotoHound, Unsplash