Mimo globalnych zobowiązań klimatycznych banki w 2024 roku znacząco zwiększyły finansowanie paliw kopalnych. Nowy raport „Banking on Climate Chaos” pokazuje skalę odwrotu od deklaracji klimatycznych i apeluje o pilne regulacje sektora finansowego.
Nowy raport „Banking on Climate Chaos” ujawnia, że największe banki na świecie znacząco zwiększyły finansowanie sektora paliw kopalnych w 2024 roku, co stanowi dramatyczny zwrot w obliczu narastającego kryzysu klimatycznego i odwrócenie wcześniejszych zobowiązań. Raport ten to szesnasta już edycja corocznego badania.
Wbrew powtarzającym się ostrzeżeniom ekspertów, w tym Międzynarodowej Agencji Energetyki (IEA), że nie ma potrzeby budowania żadnych nowych złóż ropy, tankowców, rurociągów ani żadnej innej infrastruktury do ekspansji paliw kopalnych, banki zignorowały ryzyko klimatyczne i zwiększyły finansowanie firm działających w sektorze brudnej energii. Co więcej, dzieje się to w czasie, gdy wiele z tych instytucji wycofuje się ze swoich zobowiązań klimatycznych podjętych na COP26 w Glasgow w 2021 roku.
Najważniejsze dane z raportu „Banking on Climate Chaos 2024”
Globalnie 65 największych banków zwiększyło finansowanie paliw kopalnych o 162,5 mld USD w 2024 roku w porównaniu do roku 2023. Całkowita kwota finansowania firm rozwijających działalność w zakresie paliw kopalnych wyniosła w 2024 roku 869 mld USD, w porównaniu do 707 mld USD rok wcześniej. Ten wzrost stanowi nową, niepokojącą tendencję, ponieważ ogólne finansowanie paliw kopalnych systematycznie malało od 2021 roku.
Raport wskazuje na kilka czynników przyczyniających się do tego wzrostu, w tym na oczekiwanie na drugą prezydenturę Donalda Trumpa w USA, dążenie do rozwoju nowych źródeł gazu w imię bezpieczeństwa energetycznego na wielu rynkach oraz rosnące zapotrzebowanie na energię w gospodarce cyfrowej w miarę dojrzewania sztucznej inteligencji (AI). To ostatnie jest szczególnie istotne, ponieważ USA pod rządami Trumpa po raz kolejny wycofały się z Porozumienia Paryskiego.
W analizowanym okresie (2021-2024) dominującą formą finansowania były kredyty, które w 2024 roku wzrosły do 467 mld USD z 422 mld USD w 2023 roku. Emisje obligacji odnotowały największy wzrost, osiągając 401 mld USD w 2024 roku, w porównaniu do 284 mld USD w 2023 roku. Finansowanie przejęć również wzrosło do 82,9 mld USD, z 63,7 mld USD w 2023 roku.
Które banki i kraje finansują najwięcej paliw kopalnych?
Z 65 analizowanych banków, ponad dwie trzecie (45 banków) zwiększyło swoje finansowanie paliw kopalnych w latach 2023-2024. Cztery banki odnotowały wzrost finansowania o ponad 10 mld USD rok do roku: JP Morgan Chase, Citigroup, Bank of America i Barclays.
JP Morgan Chase został wskazany jako największy światowy finansista paliw kopalnych w 2024 roku, przeznaczając na ten cel 53,5 mld USD. Bank of America awansował na drugie miejsce z 46,0 mld USD. W ciągu trzech lat (2021-2024) JP Morgan Chase sfinansował paliwa kopalne kwotą 192,3 mld USD, a ekspansję paliw kopalnych kwotą 89,1 mld USD.
Banki z USA były największym dostawcą finansowania, odpowiadając za jedną trzecią globalnego finansowania w 2024 roku (289 mld USD). Cztery największe banki amerykańskie – JPMorgan Chase, Bank of America, Citigroup i Wells Fargo – stanowiły 21% całkowitego globalnego finansowania paliw kopalnych objętego zakresem raportu. Banki japońskie, takie jak Mizuho, MUFG i SMBC, wniosły 12% całkowitego finansowania w tym roku, z czego prawie połowa trafiła do firm mających siedziby w Stanach Zjednoczonych. W Europie, brytyjski bank Barclays był największym finansistą paliw kopalnych w 2024 roku z kwotą 35,4 mld USD.
Niektóre średniej wielkości banki, takie jak Truist Financial i PNC Financial Services, wykazały nieproporcjonalnie wysoki udział finansowania paliw kopalnych w stosunku do swoich aktywów, co podkreśla, że problem nie dotyczy tylko największych graczy.
Dlaczego działania banków to przykład greenwashingu i braku regulacji?
Raport krytykuje banki za osłabianie istniejących polityk klimatycznych i wycofywanie się z inicjatyw takich jak Net Zero Banking Alliance (NZBA), co jest przykładem greenwashingu. Wielu sygnatariuszy NZBA, w tym wszystkie banki z USA, Kanady i Japonii objęte raportem, wycofało się z sojuszu. Sam sojusz osłabił swoje ramy, obniżając próg ambicji z celu 1,5°C do „znacznie poniżej 2°C”.
Jessye Waxman, doradczyni kampanii Sierra Club ds. zrównoważonych finansów i współautorka raportu, stwierdziła, że „odwrót amerykańskich banków od solidnych zobowiązań klimatycznych jest niedopuszczalny, głęboko nieodpowiedzialny i wyraźną kapitulacją pod presją polityczną”. Dodała, że „jest to niedopuszczalne, że odrzucają bezpośrednie finansowanie projektów jako zbyt ryzykowne, tylko po to, by pośrednio wspierać te same projekty poprzez kredytowanie korporacyjne – te luki muszą zostać usunięte”. Lucie Pinson z Reclaim Finance, również współautorka, podsumowała: „W tym roku banki pokazały swoje prawdziwe oblicze — wiele z nich wycofało się ze zobowiązań klimatycznych i podwoiło finansowanie ekspansji paliw kopalnych, nawet gdy globalne temperatury biją rekordy”.
Apel o regulacje: jak zatrzymać finansowanie kryzysu klimatycznego przez banki?
Autorzy raportu — Rainforest Action Network, BankTrack, Center for Energy, Ecology and Development (CEED), Indigenous Environmental Network, Oil Change International, Reclaim Finance, Sierra Club i Urgewald — wzywają do wprowadzenia wiążących regulacji, które zmusiłyby banki do dostosowania swoich strategii klimatycznych i działań finansowych do krajowych i międzynarodowych zobowiązań klimatycznych. Podkreślają, że politycy muszą wzmocnić swoje zobowiązania wynikające z Porozumienia Paryskiego i pociągnąć instytucje finansowe do odpowiedzialności, aby chronić klimat, społeczności i gospodarki przed szkodami finansowania paliw kopalnych.
Raport „Banking on Climate Chaos” wskazuje, że dobrowolne zobowiązania banków okazują się niewystarczające. Bez silnej interwencji regulacyjnej, sektor bankowy będzie nadal priorytetowo traktował krótkoterminowe zyski, kosztem zdrowia planety i przyszłości ludzkości.
Link do raportu znajduje się tutaj.
Czytaj też:
Fotografia: Zbynek Burival, Unsplash