Nowy protokół ONZ dla instytucji finansowych określa zasady inwestowania w rozwój zrównoważonej gospodarki oceanicznej, której wartość do 2050 roku może sięgnąć 5,5 bln USD.
W obliczu krytycznego punktu zwrotnego dla oceanów, United Nations Global Compact (UNGC) i Inicjatywa Finansowa Programu Środowiskowego ONZ (UNEP FI) przedstawiły Protokół Inwestycji Oceanicznych (Ocean Investment Protocol – OIP). Ten kompleksowy przewodnik ma na celu zmobilizowanie i skalowanie finansowania dla zdrowego i odpornego oceanu, który wspiera silną i innowacyjną Zrównoważoną Gospodarkę Oceaniczną (Sustainable Ocean Economy – SOE).
Czym jest Zrównoważona Gospodarka Oceaniczna?
Zgodnie z Protokołem, Zrównoważona Gospodarka Oceaniczna definiowana jest jako „wykorzystanie zasobów oceanu dla wzrostu gospodarczego, poprawy warunków życia i tworzenia miejsc pracy, przy jednoczesnym zachowaniu zdrowia ekosystemów oceanicznych i związanych z nimi usług”. Jest to kontrast do tradycyjnej „gospodarki oceanicznej”, która obejmuje wszelką działalność gospodarczą w ekosystemach oceanicznych, niezależnie od jej wpływu na zrównoważenie, w tym sektory niezrównoważone, takie jak wydobycie ropy i gazu na morzu.
Transformacja do SOE jest niezbędna dla zdrowej, prosperującej i zrównoważonej przyszłości naszego globalnego oceanu. OIP uznaje indywidualne i zbiorowe role interesariuszy w ustalaniu jasnej wizji tej transformacji. Protokół ma służyć jako fundament dla tej ewolucji, tworząc więzi między różnymi grupami interesariuszy, ich inicjatywami i zasobami.
Dlaczego Protokół jest potrzebny teraz?
Ocean osiąga punkt zwrotny; kiedyś był potężnym buforem przeciwko zmianom klimatu, teraz absorbuje węgiel w niezrównoważonym tempie, zbliżając nas niebezpiecznie do przekroczenia siódmej granicy planetarnej – zakwaszenia oceanów. Ten narastający kryzys zagraża życiu morskiemu, zakłóca stabilność klimatu i zagraża miliardom ludzi zależnych od morza. UNGC podkreśla, że przejście na Zrównoważoną Gospodarkę Oceaniczną nie jest opcją – jest imperatywem.
Obecna gospodarka oceaniczna jest już odpowiednikiem piątej co do wielkości gospodarki świata, a rynki globalne są zależne od oceanu i jego branż w zakresie 90% światowego wolumenu handlu. Oczekuje się, że do 2050 roku wartość rynkowa przekształconej, zrównoważonej i sprawiedliwie dzielonej gospodarki oceanicznej osiągnie 5,5 biliona USD. Możemy chyba śmiało stwierdzić, że bez pilnej interwencji ryzykujemy zarówno zdrowie oceanu, jak i dobrobyt przyszłych pokoleń.
Obecne podejście „business-as-usual”, które tworzy i dotuje szkodliwe wpływy na ocean, podważa jego długoterminowe zdrowie, produktywność i dobrobyt tych, których źródła utrzymania zależą od oceanu i stref przybrzeżnych. Aby sprostać wyzwaniom, potrzebne jest holistyczne, kooperacyjne i włączające podejście z udziałem wszystkich odpowiednich grup interesariuszy.
Dla kogo jest Protokół?
Protokół Inwestycji Oceanicznych jest ramą dla instytucji finansowych, ubezpieczycieli i reasekuratorów, branż oceanicznych, rządów i instytucji finansowania rozwoju (DFIs), aby wspólnie przewodzić wzrostowi zrównoważonej gospodarki oceanicznej SOE i osiągnąć Cel Zrównoważonego Rozwoju ONZ 14 („Życie pod wodą”) oraz inne powiązane cele. Dokument ten ma pomóc tym interesariuszom w zarządzaniu ryzykiem i zrozumieniu możliwości w celu zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, żywnościowego i transportowego, jednocześnie rozwijając zrównoważone rozwiązania.
Kluczowe elementy i zalecenia Protokołu
OIP oferuje plan transformacji. Jego zalecenia ukierunkowane są na osiągnięcie celów Porozumienia Paryskiego, Globalnych Ram Różnorodności Biologicznej Kunming-Montreal oraz Przełomów Oceanicznych (Ocean Breakthroughs) Czempionów Klimatycznych Wysokiego Szczebla.
Protokół podkreśla, że instytucje finansowe (w tym banki i inwestorzy) mają kluczową rolę do odegrania, finansując możliwości pozytywne dla natury i neutralne dla klimatu, a także unikając szkodliwych wpływów. Zalecenia dla nich obejmują budowanie zdolności w zakresie oceny ryzyka związanego z gospodarką oceanów, pozyskiwanie i publiczne ujawnianie danych dotyczących wpływu i zależności od oceanu, uznawanie SOE za godną inwestowania, wymaganie wysokiej jakości ujawnień dotyczących zrównoważonego rozwoju oraz wyznaczanie celów opartych na nauce.
Ubezpieczyciele i reasekuratorzy mogą wspierać skalowanie finansowania SOE poprzez swoją wiedzę w zakresie oceny i zarządzania ryzykiem oraz zapewnianie ochrony finansowej dla branż oceanicznych. Mogą wspierać zrównoważone praktyki, uwzględniając ryzyka kształtujące zaangażowanie biznesu w oceanie, skalować wsparcie ubezpieczeniowe dla możliwości finansowania mieszanego (blended finance) i wykorzystywać istniejące instrumenty (np. ubezpieczenia parametryczne) do budowania odporności.
Branże oceaniczne powinny zrozumieć pełne konsekwencje środowiskowe i społeczne swoich działań. Zaleca się im dostosowanie praktyk biznesowych do Zasad Zrównoważonej Gospodarki Oceanicznej UN Global Compact, wzmocnienie zdolności i podniesienie świadomości w zakresie zrównoważenia oceanów, ocenę wpływu i zależności firmy od oceanu, generowanie i wykorzystywanie danych ESG, wyznaczanie celów opartych na nauce oraz publiczne ujawnianie informacji o zrównoważeniu.
Rządy muszą zapewnić środowisko sprzyjające sektorowi prywatnemu w transformacji. Mogą to robić poprzez uznanie zrównoważonych inwestycji oceanicznych za rozwiązanie klimatyczne i przyrodnicze, określenie strategii rozwoju dla środowisk oceanicznych i przybrzeżnych poprzez Zrównoważone Plany Oceaniczne (Sustainable Ocean Plans), wycofywanie szkodliwych subsydiów, wdrażanie planów przestrzennych obszarów morskich, wykorzystanie kapitału publicznego do katalizowania finansowania oraz wspieranie włączenia finansowego społeczności przybrzeżnych i umieszczanie ich w centrum podejmowania decyzji.
Instytucje finansowania rozwoju (DFIs) mogą służyć jako katalizator dla finansowania prywatnego. Powinny przewodzić w budowaniu holistycznego, pozytywnego dla natury podejścia do finansowania SOE, ulepszać wymianę wiedzy, wspierać rozwój SOE na Globalnym Południu i włączać rozwiązania oparte na przyrodzie (Nature-based Solutions – NbS) do finansowania infrastruktury. De-ryzykowanie projektów SOE przez DFIs może pozwolić na większy wolumen transakcji.
Wsparcie globalnych ram i standardów
OIP opiera się na istniejących inicjatywach i ramach, takich jak UN Global Compact Sustainable Ocean Principles (SOP), UNEP FI Sustainable Blue Economy Finance Principles (SBEFP), Przełomy Oceaniczne (Ocean Breakthroughs), wytyczne dotyczące Niebieskich Obligacji (Blue Bonds) oraz prace organizacji takich jak TNFD, TCFD, SBTi i SBTN. Wspomniane są również regulacje UE, takie jak SFDR, CSRD i Taksonomia, które są bezpośrednio stosowane do zrównoważonego rozwoju oceanów.
Przykłady z praktyki
Raport ilustruje zastosowanie Protokołu poprzez studia przypadków, takie jak:
• Emisja niebieskich obligacji przez Ørsted, pierwszą firmę energetyczną, która wyemitowała takie obligacje w celu finansowania bioróżnorodności morskiej i zrównoważonej żeglugi.
• Emisja inauguracyjnych niebieskich obligacji przez DP World, pierwszą bliskowschodnią firmę, która skierowała środki m.in. na zrównoważony transport morski i operacje portowe.
• Wykorzystanie wiarygodnych certyfikatów branżowych (np. Aquaculture Stewardship Council – ASC) do zwiększenia wyników w finansowaniu akwakultury, redukując ryzyko inwestycji i łącząc warunki finansowania z metrykami środowiskowymi i społecznymi w ramach kredytów powiązanych ze zrównoważeniem (Sustainability-Linked Loans – SLL).
• Model finansowania mieszanego Blue Alliance, wspierający zarządzanie morskimi obszarami chronionymi (MPAs) poprzez tworzenie dochodowych biznesów pozytywnych dla raf koralowych (reef-positive businesses), których zyski są reinwestowane w ochronę.
• Projekt Vida Manglar w Kolumbii, pionierskie partnerstwo publiczno-prywatno-filantropijne monetyzujące magazynowanie węgla w namorzynach (blue carbon) i reinwestujące przychody w lokalną społeczność i działania konserwacyjne.
• Działania Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EIB) jako przykładu DFIs, który wspiera projekty w błękitnej gospodarce, od startupów po duże korporacje, wykorzystując różnorodne narzędzia finansowe i katalizując inwestycje.
Przyszłość Zrównoważonej Gospodarki Oceanicznej
Wydanie Protokołu Inwestycji Oceanicznych następuje w kluczowym momencie, gdy narasta globalna dynamika wokół agendy pozytywnej dla natury, wyścigu o ograniczenie emisji węgla oraz przyspieszenia działań na rzecz walki z zanieczyszczeniem plastikiem i chemikaliami. Potrzeby i możliwości inwestycji związanych z oceanami rosną w kontekście Globalnego Traktatu o Plastiku i Traktatu o Morzu Otwartym.
Protokół ma na celu ożywienie wielostronnej współpracy i mobilizację zasobów w okresie poprzedzającym ważne globalne wydarzenia poświęcone oceanom, klimatowi i bioróżnorodności. Ustanawiając jasną wizję i praktyczne zalecenia, OIP ma na celu umożliwienie wszystkim interesariuszom – publicznym i prywatnym – skalowania i przyspieszenia działań, które chronią ekosystemy morskie, wspierają zrównoważone źródła utrzymania i napędzają włączający rozwój gospodarczy.
UNGC mówi, że to moment na redefinicję finansowania oceanów, tak aby wzrost gospodarczy i zdrowie oceanów nie były w konflikcie, ale w partnerstwie.
Więcej informacji:
Protokół Inwestycji Oceanicznych został opublikowany przez UN Global Compact i UNEP FI’s Sustainable Blue Economy Finance Initiative. Pełna treść dokumentu dostępna jest na stronie UN Global Compact i UNEP FI.
Fotografia: Craig Lambert Photo, Adobe Photostock